Terug naar vorige pagina 
Nationaal Archief
Nederland, dat vanaf 1612 diplomatieke betrekkingen onderhield met Ottomaanse Rijk, was ten tijde van de Eerste Wereldoorlog één van de weinige landen die gedurende de hele oorlog een diplomatieke post hadden in Constantinopel, het huidige Istanboel.1 Omdat Nederland op het internationale toneel een onderschikte rol speelde was er geen ambassadeur, maar een gezant, jonkheer P.J.F.M. Van der Does de Willebois. Nederland had geen consulair netwerk in het Ottomaanse Rijk, behalve een consulaat in Smyrna, waar al eeuwenlang een Nederlandse handelsgemeenschap gevestigd was, en maakte daarom gebruik van de diensten van buitenlandse consuls.
Gezien de lage status van een gezant op de diplomatieke ladder en het ontbreken van een eigen netwerk kreeg Van der Does de Willebois vrijwel geen informatie uit de eerste hand over de vervolging van Armeniërs en andere christenen. De reportage is dan ook beperkt en voegt niets toe aan bestaande documenten die te vinden zijn in onder andere Duitse, Engelse en Amerikaanse staatsarchieven. Wel geeft het een goed inzicht in hoe Nederland zich als handelsnatie verhield tot de landen waar zij diplomatieke betrekkingen mee onderhield. Het omfloerste taalgebruik is tekenend voor de voorzichtigheid waarmee Nederland internationaal opereerde.
1915 – Armeense gruwelen
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 1 september 1915
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 4 september 1915
Minister van BZ Loudon aan gezant Constantinopel Van der Does de Willebois – 15 oktober 1915
Gezant Bern Van Panhuys aan Minister van BZ Loudon – 16 oktober 1915
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 28 oktober 1915
Minister van BZ Loudon aan gezant Constantinopel Van der Does de Willebois – 31 oktober 1915
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 2 november 1915
1915/1916 – inlichtingen over familie Thoumaian
Oproep zoektocht met betrekking tot vermiste familieleden Thoumaian in Turkije – herfst 1915
Memorandum met beschrijving van de vermiste familieleden Thoumaian – ongedateerd
Minister van BZ Loudon aan gezant Constantinopel Van der Does de Willebois – 26 oktober 1915
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 28 oktober 1915
Minister van BZ Loudon aan gezant Constantinopel Van der Does de Willebois – 31 oktober 1915
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 2 november 1915
Notitie van Minister van BZ Loudon over de zoektocht naar de familie Thoumaian – ongedateerd
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 29 november 1915
Gezant Londen Marees van Swinderen aan Minister van BZ Loudon – 11 december 1915
Minister van BZ Loudon aan gezant Constantinopel Van der Does de Willebois – 13 december 1915
Professor G. Thoumaian aan Minister van BZ Loudon – 14 december 1915
Lucy Thoumaian over vermiste familieleden in Turkije aan Minister van BZ Loudon – 10 april 1916
1915 – inlichtingen over ingenieur Yazidjian
Minister van BZ Loudon aan gezant Constantinopel Van der Does de Willebois – 15 november 1915
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 16 november 1915
1917 – inlichtingen over Armeniërs in Constantinopel en familie Thoumaian
Minister van BZ Loudon aan gezant Constantinopel Van der Does de Willebois – 18 juni 1917
Gezant Constantinopel Van der Does de Willebois aan Minister van BZ Loudon – 7 juli 1917
1918 – telegram aan koningin Wilhelmina
President nationale Armeense delegatie Bohos Nubar aan koningin Wilhelmina – 16 april 1918
1920/1921 – mandaat over Armenië
Particuliere brief Van Heutsz aan Secretaris-generaal van BZ Patijn – 2 februari 1920
Gezant Constantinopel Van Welderen Rengers aan Minister van BZ Van Karnebeek – 24 april 1920
Tijdelijk zaakgelastigde Londen Michiels van Verduynen aan Min. van BZ Van Karnebeek – 24 april 1920
Gezant Parijs Loudon aan Minister van BZ Van Karnebeek – 26 april 1920
Minister van BZ Van Karnebeek aan gezant Constantinopel Van Welderen Rengers – 28 april 1920
Minister van BZ Van Karnebeek aan diverse gezanten en gezant Parijs Loudon – 29 april 1920
Tijdelijk zaakgelastigde Londen Michiels van Verduynen aan Min. van BZ Van Karnebeek – 28 april 1920
Soevereiniteitsverklaring Moustapha Kémal aan Minister van BZ Van Karnebeek – 30 april 1920
Gezant Constantinopel Van Welderen Rengers aan Minister van BZ Van Karnebeek – 15 mei 1920
Gezant Constantinopel Van Welderen Rengers aan Minister van BZ Van Karnebeek – 22 mei 1920
Gezant Washington D.C. De Beaufort aan Minister van BZ Van Karnebeek – 2 juni 1920
Gezant Washington D.C. De Beaufort aan Minister van BZ Van Karnebeek – 4 juni 1920
Vervangend zaakgelastigde Washington D.C. Hubrecht aan Min. van BZ Van Karnebeek – 8 juni 1920
Tijdelijk zaakgelastigde Londen Michiels van Verduynen aan Min. van BZ Van Karnebeek – 9 juli 1920
Gezant Stockholm Sweerts van Landas aan Minister van BZ Van Karnebeek – 25 november 1920
Gezant Stockholm Sweerts van Landas aan Minister van BZ Van Karnebeek – 27 november 1920
Gezant Stockholm Sweerts van Landas aan Minister van BZ Van Karnebeek – 6 december 1920
Gezant Kopenhagen Van Rappard aan Minister van BZ Van Karnebeek – 6 december 1920
Gezant Rio de Janeiro Von Zeppelin Obermüller aan Min. van BZ Van Karnebeek – 14 december 1920
Minister van BZ Van Karnebeek aan Gezant Bern Van Panhuys – januari 1921
Gezant Bern Van Panhuys aan Minister van BZ Van Karnebeek – 28 januari 1921
Voorzitter Armeense delegatie Aharonian aan voorz. Volkenbond Van Karnebeek – 9 september 1921
Gezant Constantinopel Van Welderen Rengers aan Minister van BZ Van Karnebeek – 22 oktober 1921
Gezant Constantinopel Van Welderen Rengers aan Minister van BZ Van Karnebeek – 24 oktober 1921
1924 – Armeense vluchtelingen
Gezant Constantinopel Van Welderen Rengers aan Minister van BZ Van Karnebeek – 29 juli 1924
1928 – Armeense vluchtelingen
Minister van BZ Beelaerts van Blokland aan Minister van Financiën De Geer – 20 oktober 1928
Minister van Financiën De Geer aan Minister van BZ Beelaerts van Blokland – 5 november 1928
Minister van BZ Beelaerts van Blokland aan Minister van Financiën De Geer – 12 december 1928
Minister van BZ Beelaerts van Blokland aan gezant Bern Doude van Troostwijk – 12 december 1928
