Leeuwarder Courant, 9 oktober 1895
Bron: Digitaal Archief Noord-Nederland

Algemeen overzicht

We willen hier een telegram opnemen, dat den beknopten inhoud weergeeft der berichten, die de Engelsche correspondenten te Constantinopel naar Londen overseinen. Het feit, dat al die berichten gelijkluidend zijn, onverschillig of ze komen van den vertegenwoordiger van de Standard of van dien der Daily News of Daily Chronicle, geeft vertrouwen in hunne juistheid.

Engeland is te zeer geïnteresseerd bij de Armenische quaestie, om maar zoo voetstoots aan te nemen, wat een enkel Engelsch blad schrijft. Maar wanneer de groote bladen, die over de aanleiding tot de moorden geheel verschillende meeningen hadden, het nu allen eens zijn, dat de wanorde heerscht op de straten te Constantinopel en de onrust in Turkije, kan men moeilijk meer twijfelen aan de vertrouwbaarheid der inlichtingen.

De correspondenten der Standard, Daily News, Daily Cronicle te Constantinopel gaan voort kolommen-lange telegrammen te zenden over den staat van zaken aldaar, dien zij verschrikkelijk noemen, zegt bovengenoemd telegram. De correspondent der Chronicle seint, dat het schrikbewind voortduurt, dat elken nacht in de voorsteden Armeniërs vermoord worden door Koerden, Perzen, softa's (Turksche studenten), zoo goed als onder de oogen der Turksche politie. In die berichten wordt gelogenstraft het beweren der overheid, dat de rust hersteld zou zijn. Ruim duizend Armenische mannen en vrouwen vertoeven nog in de Christen-kerken, waar zij door giften van brood in het leven worden gehouden. De handel staat geheel stil. Na zonsondergang durven alleen de Europeanen zich op straat te vertoonen. De huiszoekingen en arrestaties door de politie duren voort. Er is geen twijfel of de sultan moet rechtstreeks voor het voortduren van dezen toestand worden verantwoordelijk gesteld.

De correspondent der Standard acht 't onweersprekelijk dat geheime agenten van den sultan de moorden op Christenen door de softa's enz. hebben helpen aanstichten. Die van de Standard verzekert, dat aan beide zijden van den Bosporus in de dorpen voortdurend geweldenarijen worden bedreven. Reeds zijn 123 Armeniërs op het Armenisch kerkhof begraven; en toch wordt beweerd dat het aantal lijken van Armeniërs, in den Bosporus en in de zee van Marmora geworpen, nog veel grooter is. De kerken worden steeds met vluchtelingen gevuld. De toestand moet zeer kritiek zijn, hachelijker dan in de vorige week. De Standard-correspondent voegt er bij, dat ongetwijfeld het Armenische anarchistenverbond Huitjah, welks program hij mededeelt, de eerste woelingen hebben opgewekt, De Daily News vernam, dat de Armeensche patriarch een lijst der vermisten heeft opgemaakt, en dat die reeds 400 namen bevat. De patriarch zond aan de gezanten een memorie, inroepende de hulp der groote mogendheden, en bewerende dat de Turksche politie helpt bij de moorden der softa's.

Bij het lezen van deze ergerlijke tijdingen verklaart men dan ook beter de houding der Europeesche gezanten, die allen, zonder uitzondering, partij kiezen tegen de Turksche regeering en, na gehouden beraadslaging, een ernstig protest indiende.

Inmiddels is er iets komisch in het volgende. Na de moorden van 30 September en volgende dagen werd de groot-vizier Said-pacha ontslagen en vervangen door Kiamil-pacha. Europa jubelde; het was het begin van de beterschap der Porte, zeide men. Maar nu wordt de minister van Buitenlandsche Zaken Turkan-pacha, ontslagen en... hij wordt vervangen door denzelfden Said-pacha, wiens ontslag zoo luide was toegejuicht. De mogendheden zullen dezen antipathieken staatsman dus nog langer en van nog dichterbij kunnen genieten!

Colofon