De Tijd, 7 augustus 1905
Bron: Koninklijke Bibliotheek

Dr. A. Kuyper te Konstantinopel

De correspondent der "N. Rott. Ct" te Konstantinopel schrijft dd. 21 November:

Dr. Kuyper heeft zijn verblijf alhier met een week verlengd, en is alzoo eerst heden, Maandagochtend, vertrokken per Anatolische spoor, eerst naar Koniah, om van daar over de Cassabalijn zich naar Smirna te begeven, alwaar hij, na een oponthoud van enkele dagen, zich zal inschepen naar Syrië en Palestina.

Zaterdag-avond heeft onze gezant nog een diplomatiek diner te zijner eere gegeven, waaraan o.a. ook aanzaten de ambassadeurs van Duitschland, Groot-Britannië en Italië, de gezanten van Amerika en Roemenië, de Britsch-Nederlandsche gedelegeerde in – dit jaar tevens voorzitter van – den Raad van Beheer der Turksche Openbare Schuld, de directeur-generaal der Tabaksregie, enz.

Onder de vele personen, met wie de oud-minister hier in verkeer is getreden, behoort ook mgr. Ormanian, de patriarch der Gregoriaansche Armeniërs. Men zal zich herinneren hoezeer, na de Armenische troebelen van 1896, de toenmalige afgevaardigde Kuyper ook in onze Tweede Kamer voor de Haïcan-natie is in 't krijt getreden, en toen zelfs verlangde dat onze regeering bij de Porte ten gunste der vervolgde Gregoriaansche christenen zou tusschenbeide komen.

Dr. Kuyper heeft den Patriarch ook ex-officio kunnen bewonderen; hem kunnen zien en hooren, toen hij preekte, dat is: wanneer Mgr. Ormanian het indrukwekkendste is.

Het was ter gelegenheid van den lijkdienst, verleden Vrijdag, bij de begrafenis van mevr. Garabedian, geboren Abro, de moeder van den tolk van ons gezantschap, welke o.a. ook de gezant, graaf van Bylandt, en dr. Kuyper bijwoonden. De Patriarch heeft die treurige plechtigheid niet alleen willen leiden, maar heeft ook zelf de lijkrede op de overledene willen uitspreken.

En Mgr. Ormanian heeft inderdaad daarbij zichzelf overtroffen. Hoewel klein van gestalte en allesbehalve schoon van uiterlijk, maakt hij, in het zoo sombere gewaad met de zwarte puntkap der Armenische bisschoppen tot bijna over de oogen getrokken, dan wel een paar palm boven hem uitstekenden patriarchenstaf in de linkerhand, staande op het altaar voor de door zijne fonkelende oogen als het ware gehypnotiseerde menigte, alreeds een machtigen indruk, welke overweldigend wordt onder het aanhooren van het met den gloed der innige overtuiging van de waarheid van hetgeen hij zegt en beweert uitgesproken sermoen – ja, men is geneigd te zeggen; "uitgekreten klaag-en lofrede" – onder het zien den drukke, maar steeds goed en passend gekozen gebaren, waarmede de welsprekende woorden nog, als het ware, worden onderstreept

Diegenen, welke Mgr. Ormanian zoo hebben gezien en gehoord, zelfs al hebben zij door hunne onbekendheid met de Armenische taal, slechts zeer onvolledig kunnen begrijpen wat hij zeide, gevoelen toch dat die man door het woord alleen alreeds zijne medemenschen kan beheerschen en medesleepen; en het wordt hun duidelijk hoe hij, de vroegere Katholiek, het hoofd der Gregorianen in het Ottomansche rijk is kunnen worden en zich, ondanks al de kuiperijen van verschillende zijden, al de bijna onoverkomelijke moeilijkheden, waarvoor hij zich reeds geplaatst zag en welke hij nog voor zich heeft, nu al bijna negen jaar als zoodanig heeft kunnen handhaven, en nog immer zulk een buitengewonen invloed onder en over zijne geloofs- en rasgenooten bezit.

Voor den vroegeren geweldigen prediker en volkstribuun Kuyper moet het zien, zoo in zijn element, van den desgelijken Armeniër Ormanian een der belangwekkendste momenten in zijn verblijf hier ter stede zijn geweest.

Colofon