De Tijd, 25 juli 1878
Bron: Koninklijke Bibliotheek

De Armeniërs

(Particuliere Correspondentie.)

Tiflis, 12 Juli.

De Armeniërs, die volgens besluit van het berlijner Congres, onder turksche heerschappij verblijven, zijn met dit besluit nog al tamelijk tevreden. Wel hadden de bewoners van Erzeroem, Wan en Diarbekir oorspronkelijk gehoopt op de formatie van een onafhankelijke schatplichtige provincie Armenië, maar zij kwamen spoedig tot de overtuiging, dat hierop, wegens de algeheele verspreiding van den armenischen stam, weinig kans was. Sedert 700 jaren is Armenië dan ook reeds uit de rij der Staten verdwenen. Wel bestaat er nog een Goergistan, een Koerdistan, een Latzistan, een Turkestan, maar in geen stad of dorp van West-Azië zijn de Armeniërs sterker in bevolking dan voor dan één derde. Het schijnt ook, dat bij de meeste Armeniërs alle zucht tot nationaliteit is uitgedoofd: zij hebben er ten gevolge van de eeuwenlange overheersching door verschillende volken weinig begrip meer van overgehouden. Men zegt dan ook wel eens terecht, dat de Armeniërs in Azië slechts het beschavingselement vertegenwoordigen, evenals de Grieken in Europa.

De Armeniër is al zeer tevreden, wanneer hij vreedzaam leven kan en zooveel mogelijk aan zijn zucht naar geld en rijkdom kan voldoen. Als men hem thans van zijn afhankelijkheid van het Turksche Rijk losmaakte, dan zou hij in het geheel niet meer weten met wien hij handel moest drijven, en ten wiens kosten hij zich zou verrijken. Tot dusverre waren het bijna alleen de Turken, van den minsten pacha af tot den Sultan zelf, die door de Armeniërs op de schandelijkste wijze werden uitgezogen. De armenische landlieden leggen zich op den akkerbouw toe en met meer succes dan de Turken; maar de stedelingen – en deze heeft men alleen op het oog, wanneer men van beschavingselementen spreekt – de stedelingen houden zich gewoonlijk met niets anders bezig dan met geldverdienen en geld slaan uit alles.

Het ligt in den aard der zaak, dat zulke lieden weinig politieke eerzucht bezitten. Ook de Joden in Europa praten nog wel eens gaarne over de herstelling van hun koninkrijk; maar allen geven er de voorkeur aan om op kosten van andere volken, onder welke zij gastvrij leven, zich zelven de beurs te vullen.

Het berlijner Congres belooft aan de Armeniërs verder nog eenige locale autonomie; het belooft een einde te zullen maken aan de verdrukkingen, die zij dikwijls van de turksche autoriteiten te verduren hadden, en verzekert hun eindelijk de bescherming tegen de rooverijen en gewelddaden van Koerden en Latzen. Inderdaad dit is alles wat de "aziatische beschavingselementen" slechts wenschen kunnen. Het is te hopen voor Armenië, dat de desbetreffende gunstige bepalingen geen doode letter blijven.

De dringend noodzakelijke desinfectie der stad Erzeroem en harer omgeving kan thans als geëindigd beschouwd worden. Vooral de vier turksche kerkhoven van de stad zijn uitstekend behandeld. Eene commissie van onderzoek, die ook europeesche leden telde, betuigde over het desinfectiewerk haar volkomen tevredenheid. Er waren in de onmiddellijke nabijheid der stad niet minder dan 14,000 turksche lijken op slechts geringe diepte begraven. Natuurlijk werden hierdoor allerwegen miasmen verspreid, die voor de levenden doodelijk waren. Een vreeselijke typhus was hiervan het gevolg. Thans zijn alle graven zorgvuldig ontsmet en met een aardlaag bedekt, een arbeid die ongeveer een maand tijd heeft gevorderd. Tengevolge daarvan is de sterfte reeds veel verminderd.

Colofon