Algemeen Handelsblad, 21 maart 1904
Bron: Koninklijke Bibliotheek

Buitenlandsch overzicht

De Porte begint in te zien, dat het niet goed is de Regeeringen van Rusland en Oostenrijk al te veel te tarten. En daarom gaat zij geleidelijk weder wat toegeven. Na langdurige beraadslagingen heeft zij besloten een deel van het plan tot reorganisatie van de gendarmerie aan te nemen, ten einde daardoor gelegenheid te vinden, over het andere deel weder opnieuw onderhandelingen aan te knoopen.

Het antwoord van de Porte op de jongste nota der gezanten van Rusland en Oostenrijk is Zaterdag overhandigd. Het stemt er in toe, dat behalve de adjuncten zes vreemde officieren worden aangewezen voor de uitvoering der organisatie, maar het acht de benoeming van onderofficieren daarvoor volkomen overbodig. De Porte neemt verder kennis van de positie, die aan de Giorgis zal worden toegekend, en stemt er in toe, dat hij ook macht krijgt over de Turksche officieren en troepen. Hij mag die echter niet zelf straffen, doch moet daartoe voorstellen doen aan een Turksch generaal.

Wat er in dit geval — en vooral wanneer er verschil van opvatting bestaat tusschen de Giorgis en dien Turkschen generaal – van de discipline in het gendarmerie-korps moet terecht komen is niet heel duidelijk.

Voor de uitbetaling der soldijen aan de vreemde officieren worden tienden en een gedeelte der veebelasting als waarborgen gegeven.

Maar de Porte is sterk tegen het uitstellen der reorganisatie in Albanië, waar zij evenals elders krachtig moet worden ter hand genomen. De mogendheden wilden, om het verzet der Albaneezen te doen bedaren, de reorganisatie eerst in Macedonië, en eerst later in Albanië invoeren. De Porte echter meent klaarblijkelijk dat het verzet der Albaneezen nog wat moet worden geprikkeld en dringt nu, met een ongelooflijke energie, op de volkomen en krachtige toepassing van de reorganisatie in Albanië aan!

De gezanten der mogendheden hebben gisteren aan de Porte medegedeeld, dat zij de geheele en ongewijzigde aanneming van de voorstellen tot reorganisatie der gendarmerie wenschen.

En terwijl de Macedonische quaestie nog steeds de gemoederen bezig houdt, begint de Armenische quaestie weder van zich te doen spreken. Het is alsof de Porte, door weer eens krachtig op te treden in Armenië poogt de aandacht van de Macedonische gebeurtenissen af te leiden. De berichten uit Sassoen maken den indruk alsof wij weder aan den vooravond van moorden en gruweldaden staan, alsof de Turken pogen om van de goede gezindheid in Europa en van de gebeurtenissen in Oost-Azië gebruik te maken, om de Christenvolken in Armenië verder uit te roeien.

Te Sassoen begonnen in 1894 de moorden; en thans is het weder uit Sassoen dat berichten over Turksche gruweldaden komen.

Den 5en Februari werd, onder voorwendsel te zoeken naar verboden wapenen, het dorp Hoenau in brand gestoken, en de bevolking vermoord, mishandeld, geschandvlekt.

Dat was de eerste gruweldaad waarvan bericht tot ons doordrong. Maar sedert hebben de Turksche troepen niet stilgezeten. En de verhalen daarover zijn – naar de "Temps" doet uitkomen – geen "bazaar-geruchten en koffiehuispraatjes" zooals lord Beaconsfield dat in 1876 noemde; de gezanten te Konstantinopel weten, dat de toestand ernstig, is, en hunne rapporten hebben wellicht reeds de regeeringen, die hen uitzonden, bereikt.

Wat zal Europa doen, èn in het belang, van de Armenische Christenen, èn in het belang van Turkije, maar vooral in het belang der menschelijkheid en van den wereldvrede. Zal het de Armenische quaestie behandelen op den voet der Macedonische, waarover nu al meer dan een jaar onderhandeld wordt, en waarbij het minimum der in te voeren hervormingen, zooals het program van Mürzsteg genoemd wordt, nog steeds op tegenkanting van Turksche zijde stuit?

Of zullen eindelijk de mogendheden, die het tractaat van Berlijn onderteekenden, inzien dat een krachtiger optreden noodig en gewenscht is; dat zoowel in Macedonië als Armenië een: "tot hiertoe en niet verder" tot Turkije moet worden gesproken, en dat alleen daardoor een ontzettende crisis kan worden voorkomen?

Dan moeten zij zich haasten; want de tijd dringt!

Colofon