Algemeen Handelsblad, 18 november 1894
Bron: Koninklijke Bibliotheek

Gemengde buitenlandsche berichten

De Engelsche bladen bevatten uitvoerige mededeelingen over de Armenische gruwelen, maar de lezingen loopen zeer uiteen. Van Turksche zijde wordt de zaak voorgesteld als een opstand der Koerden, bij wie zich een aantal Armenische roovers zouden hebben aangesloten; deze benden zouden eenige Muzelmansche dorpen hebben uitgemoord. Volgens deze lezing zouden dus de Armeniërs de schuldigen zijn, terwijl zij in andere berichten daarentegen worden voorgesteld als de slachtoffers. Dit echter is zeker, dat er een gruwelijk bloedbad is aangericht, hetwelk slechts kan vergeleken worden met de Bulgaarsche gruwelen van 1876.

De memorie, door de Armenian Patriotic Association tot lord Kimberley gericht, is gebaseerd op een schrijven uit Bitlis, dd. 9 October. In dit schrijven worden bijzonderheden verstrekt over de gruwelen, die door Turksche soldaten op rechtstreeksch bevel van de Turksche regeering zouden gepleegd zijn; waar en wanneer, zegt de correspondent echter niet. Op grond daarvan verlangt de Association de tusschenkomst der Britsche regeering, en verklaart dat nu de tijd gekomen is om het Turksche beheer over Armenië op te heffen on te vervangen door een ander régime, goedgekeurd door Groot-Britannië en de andere mogendheden die het tractaat van Berlijn hebben geteekeud.

De Times bespreekt de zaak in een hoofdartikel en meent dat het niet aangaat, der Porte de schuld te geven van de gruwelen; het eenige wat men der Turksche regeering verwijten kan, is dat zij geen baas is over de Koerden, die zich even weinig aan de bevelen des Sultans storen als de Schotsche Hooglanders in het laatst der vorige eeuw aan bevelen uit Whitehall. De politieke strekking der memorie van de Association is duidelijk, want zij trekt een lijn tusschen het nu gebeurde en de gruwelen in Bulgarije, de daarop gevolgde agitatie in Engeland en de verdeeling van het Ottomaansche rijk, die op het congres van Berlijn tot stand kwam. De Times waarschuwt de Armeniërs, dat het hun niet zal gelukken een "gruwelen-agitatie" in het leven te roepen en daardoor de Oostersche quaestie opnieuw te openen. Het gaat niet aan, aldus besluit het blad, op grond van het gebeurde afschaffing van het Turksche beheer over Armenië te verlangen, te meer daar volstrekt niet zeker is, dat onder een nieuw regime verbetering in de toestanden zou komen.

Colofon