Terug naar vorige pagina 

De Volkskrant, 9 juni 2010
Bron: de Volkskrant

"Politiek asiel aan een rechter lijkt politieke geste"
Door Janny Groen

Utrecht - Als Çagatay Çetin zijn verhaal kan bewijzen, moet zijn bewering dat hij gevaar loopt in Turkije serieus worden genomen. Dan kan Nederland hem niet zonder meer terugsturen, vinden drie Turkijedeskundigen, Erik-Jan Zürcher, Martin van Bruinessen en Joost Lagendijk.

"Zijn relaas is plausibel", zegt Zürcher, hoogleraar Turkse talen en culturen. "Als je op een of andere manier in conflict komt met de instituties in Turkije, zoals Çetin met zijn Armeense-Koerdische wortels, dan kun je wegens je afwijkende achtergrond in problemen komen. Die achtergrond hangt altijd als een zwaard van Damocles boven je hoofd, of je nu christen, joods of aleviet bent."

Van Bruinessen, hoogleraar vergelijkende studies van moderne islamitische samenlevingen, zegt dat het opinieklimaat wel vrijer is in Turkije dan enkele jaren geleden. De verantwoordelijken voor de bedreiging van schrijver Orhan Pamuk zijn gearresteerd en een deel van dat netwerk is opgerold.

En bedreigingen horen bij het "ruwe politieke klimaat in Turkije", stelt Lagendijk, adviseur bij het Istanbul Policy Center (de denktank van de Sabanci Universiteit). Hij heeft Turkse vrienden die handtekeningen wilden ophalen voor een petitie, waarin gepleit werd voor Turkse excuses aan Armenië. "Zij hebben ook tientallen doodsbedreigingen gehad."

De positie van Çetin noemen zij zorgelijk. Van Bruinessen zegt dat sinds de arrestatiegolf in Turkije in verband met de Ergenekon-zaak (de afgelopen jaren zijn honderden leiders van de seculiere elite aange- houden) er "een soort burgeroorlog woedt in het justitiële apparaat". De strijd gaat tussen twee facties, de Kemalisten en islamisten. "De Kemalisten doen er alles aan om te voorkomen dat het apparaat in handen van de islamisten valt." Çetin loopt wegens zijn Armeens-Koerdische achtergrond het gevaar in die strijd te worden vermalen, denkt Van Bruinessen. "Hij wordt niet gesteund door de Kemalisten en niet geaccepteerd door de islamisten. Hij heeft niemand binnen het justitiële apparaat die hem kan beschermen."

Çetin heeft de steun gevraagd van de stichting Rechters voor Rechters. Voor de stichting is het de eerste concrete Turkse zaak. "We beraden ons op mogelijke vervolgstappen", zegt woordvoerster Esther van der Laan. Rechters voor Rechters heeft ook contacten in Turkije over andere zaken, maar die verlopen moeizaam.

Wordt Çetin asiel verleend, dan zal dat de Turks-Nederlandse betrekkingen niet ernstig schaden, menen Lagendijk en Zürcher. Lagendijk: "Turkije zal formeel protest aantekenen en het daarbij laten. Çetins vlucht is hier geen grote zaak." Volgens Zürcher kan Nederland aanvoeren dat de Turkse staat Çetin onvoldoende kan beschermen tegen ultranationalistische krachten. "Dat vinden de Turken niet leuk, maar het is geen halszaak. Asiel verlenen aan PKK-vertegenwoordigers is explosiever."

Van Bruinessen denkt daar anders over. "Een rechter asiel verlenen, lijkt een politieke geste. Ik weet niet of Nederland dat signaal wil geven."

"Jij bekritiseert onze glorieuze staat"
Een van de bedreigingen die Çagatay Çetin in Turkije ontving is ondertekend door "De edele en glorieuze Turkse nationalisten". Zij schrijven: "Bastaard Çagatay. Volgens de berichten die wij ontvingen bekritiseer jij ook net als de verrader Orhan Pamuk onze glorieuze staat. De Turken hebben de Armeniërs, de Koerden en de Rum (Anatolische Grieken, red.) afgeslacht, schijn je te hebben gezegd. Je noemt onze glorieuze staat barbaars en onbeschaafd. Kerel, eerloze, we zullen je tong afsnijden en weggooien (...). Deze staat heeft jou gemaakt tot wat je nu bent en heeft je rechter gemaakt en je een broodwinning gegeven. Ondankbare eerloze, kom tot verstand of we gaan je fucken (...). Als je onze glorieuze staat nog een keer zwart maakt en zegt dat de Turken een genocide hebben begaan, graaf je graf maar. Jij weet niet hoe machtig wij zijn (...). Als je wilt leven, gedraag je dan als een vent en gedraag je niet eerloos. Dit is onze eerste en laatste waarschuwing. Raap je verstand bij elkaar, anders kan niemand jou meer uit onze handen redden."

In een dreig-sms werd hem toegebeten: "Je kruipt in de reet van de Europese Unie en je loopt bij hen te slijmen en je zoekt hun bescherming. We schijten in je bek, we gaan je martelen en doodmaken. Zoek je moeilijkheden klootzak. Noch Europa, noch de Grieken, noch de Rum kunnen jou redden."