Terug naar vorige pagina 

De Volkskrant, 6 oktober 2006
Bron: de Volkskrant

"Geef Turken tijd voor confrontatie met hun geschiedenis"
Van onze verslaggever Bart Jungmann

AMSTERDAM - Heeft Turkije zich een kleine eeuw geleden schuldig gemaakt aan volkenmoord op Armeniërs? En mag een partij van aspirantKamerleden eisen dat genocide te noemen? Een Nederlandse kwestie, vindt Haci Karacaer.

Een verkiezingsboycot?
"Nee, daar geloof ik niet in. De meeste Turken laten hun stem echt niet verloren gaan. Als het CDA en de PvdA niet meer bevallen, bestaan er genoeg alternatieven. Ik voorspel winst voor de SP. Die wil van deze kwestie geen issue maken."

Haci Karacaer wil graag over "de kwestie" praten. Als hem maar niet wordt gevraagd zich uit te spreken, voegt hij er lachend aan toe. De kwestie ligt namelijk gevoelig. Heeft Turkije een kleine eeuw geleden op een zodanige schaal Armeniërs uitgemoord dat van volkenmoord gesproken moet worden? Daaruit is een nieuwe kwestie voortgevloeid: kan een politieke partij van kandidaat-Kamerleden eisen die vraag positief te beantwoorden?

Met andere woorden: hebben we het over een Turkse of een Nederlandse kwestie?
"Naar mijn stellige overtuiging is dit een Nederlandse kwestie geworden. De partijen hebben er zo paniekerig op gereageerd dat de zaak zwaar overtrokken wordt. Het is ook typisch. In dit soort crisissituaties doen partijen geen beroep op mensen die werkelijk weten wat er speelt. In dit geval: de allochtonen. Daaraan zie je weer dat de integratie nog niet eens in de kinderschoenen staat.'

Karacaer is een vooraanstaand lid van de Turkse gemeenschap. Hij was tot voor kort voorzitter van Milli Görüs, een organisatie die zijn leden aanspoort een actieve rol te spelen in de samenleving. En ja, de afgelopen dagen ging het vooral over de vraag of de Turkse gemeenschap dat wel moet willen in een samenleving die haar het mes op de keel zet.

CDA en PvdA schrapten drie Turks-Nederlandse kandidaten van hun lijsten voor de komende Kamerverkiezingen omdat die in deze kwestie het woord genocide niet in de mond wilden nemen. "Let wel, het gaat om prominente partijleden. Mensen die hun partij al vertegenwoordigen op gemeentelijk en provinciaal niveau. Nooit is die vraag aan de orde gesteld, nu wel."

Een politicus die de holocaust ontkent, komt er ook niet in bij CDA of PvdA.
"Dat kun je niet op een lijn stellen, hoe je ook oordeelt over de moord op de Armeniërs. Achter de holocaust zat een hele systematiek van concentratiekampen. Daarvan is in Turkije geen sprake geweest."

Karacaer wordt er somber van. "Moet je in alles het standpunt van je partij onderschrijven? Komt er straks een formulier, speciaal voor Turken, waarin erkenning van de genocide op Armeniërs wordt geëist?" Hij mist de redelijkheid in het debat. 'Hoe lang heeft Nederland er niet over gedaan om de oorlogsmisdaden in Indonesië te erkennen?"

Niet zo lang als Turkije.
"Akkoord, maar de lijn die CDA en PvdA hebben gekozen, frustreert het debat dat gaande is. In Turkije is de moord op de Armeniërs heel lang als een leugen afgedaan, maar er is een kentering. Dat er gemoord is, wordt in steeds bredere kring erkend. De vraag is nog of alle schuld inderdaad bij de Turken ligt en of je het als volkenmoord moet beschouwen. Het Turkse kabinet heeft voorgesteld een internationale commissie daarover te laten oordelen. Turkije wil zich neerleggen bij dat oordeel. Een verregaande stap."

Driekwart jaar geleden werd schrijver Orhan Pamuk nog voor het gerecht gedaagd omdat hij het woord genocide gebruikte.
"Ja. Maar hij werd vrijgesproken. Ik pleit er alleen voor het tijd te gunnen. Gun de Turken tijd om de confrontatie met hun geschiedenis aan te gaan, anders wakker je nationalistische of fascistische gevoelens aan. Maar zorg dat het niet ontaardt in onverschilligheid."

Op Nederlandse schaal mist Karacaer in dit debat vooral de stem van de Armeense gemeenschap die de kwestie heeft aangekaart. Hoe wordt daar geoordeeld over de wending die het heeft genomen? "Ik wil ook proberen dat contact te leggen, gewoon van burger tot burger. Ik wil mijn best doen hun pijn te begrijpen. Daar draait het uiteindelijk om."

Maar u wilt zich er niet over uitspreken.
"Je kunt niet ontkennen dat een enorm aantal Armeniërs om het leven is gebracht. Maar ik weet niet of je van genocide kunt spreken. In politieke zin misschien wel, maar puur volkenrechtelijk bestaan daarvoor een aantal criteria en ik weet niet of die allemaal van toepassing zijn."

En wat gaat u stemmen?
"PvdA, omdat ik lid ben van die partij."