Terug naar vorige pagina 
Trouw, 29 september 2006
Bron: Trouw
Over het zwaarst denkbare misdrijf moet vrijelijk gediscussieerd kunnen worden
Hoofdartikel
Genocide, het systematisch en opzettelijk uitroeien van een bevolkingsgroep, is het zwaarst denkbare misdrijf tegen de menselijkheid. Zulke misdrijven mogen, ook vele jaren na dato, niet verdonkeremaand worden, of zelfs helemaal uit de geschiedenisboekjes weggeschreven worden. Terecht is er daarom deze week in Nederland, maar ook in het Europees Parlement, stevig gedebatteerd over de Armeense kwestie, de massamoord op Armeniërs in Turkije in 1915. Hoe verschillend de aanleiding ook, in beide debatten draaide het om de nog altijd keiharde ontkenning van Turkije.
De autoriteiten erkennen wel dat er in die periode verschrikkelijke dingen zijn gebeurd, maar plaatsen die nadrukkelijk in de context van een burgeroorlog. Er zat, stellen zij, voor de Turkse overheid niets anders op dan keihard op te treden. Daarbij zijn veel slachtoffers gevallen. Wie dit echter massamoord noemt, of zelfs genocide, wordt ook vandaag nog beschouwd als een gevaar voor de Turkse identiteit en krijgt met de strafrechter te maken.
Zo'n extreem standpunt is voor de gemiddelde Europeaan onaanvaardbaar. Terecht heeft het Europees Parlement er daarom een punt van gemaakt in de discussie over de toetreding van Europa. En terecht ook sloegen bij het CDA en de PvdA de stoppen door (zij het wat aan de late kant) toen bleek dat hun "Nederturkse" kamerkandidaten naar het Turkse standpunt helden. Maar in beide gevallen rees ook de vraag: waar en hoe trek je de grens?
Kern van de zaak is dat over zo'n ingrijpende gebeurtenis vrijelijk gediscussieerd moet kunnen worden. Dat dit in Turkije niet kan, is een onoverkomelijk obstakel voor het lidmaatschap van Europa. Met een verbod op vrije meningsuiting is een land gediskwalificeerd. Wat anders is het om op voorhand van Turkije te eisen dat het de genocide erkent. Dat is in een eerder stadium niet van dit land gevraagd, het zou raar zijn dit nu ineens wel te doen. Het zal uitgelegd worden als een truc om Turkije alsnog uit te sluiten. Terecht heeft het parlement deze eis daarom laten vallen.
Ondertussen gaat het debat in Nederland wel in die richting. Onder aanvoering van de ChristenUnie wordt gestreefd naar een verbod op het ontkennen van onder meer deze genocide. Geen misverstand: voor historici staat het bestaan van deze genocide vast. Maar een verbod op de ontkenning ervan is een brug te ver: dat is het spiegelbeeld van Turkije.
