Terug naar vorige pagina 
Trouw, 25 februari 2007
Bron: Trouw
Het wordt op eieren lopen voor de koningin op staatsbezoek
Door Wilfried van der Bles
Amsterdam - Morgen houden Turken in Nederland een bijeenkomst over een bloedbad dat Armeniërs vijftien jaar geleden hebben aangericht onder Azeri-Turken in het dorp Hocali in Azerbeidzjan.
Mensenrechten, de Armeense kwestie, EU-lidmaatschap: problemen genoeg in de relatie tussen Nederland en Turkije. Toch gaat de koningin er dinsdag op staatsbezoek, een bevestiging van de vriendschap tussen de twee landen.
Het geldt als onhoffelijk om bij een staatsbezoek gastheer of gastvrouw openlijk met pijnlijke kwesties voor het hoofd te stoten. Bij elk staatsbezoek van Beatrix aan landen met een luchtje is het telkens weer de vraag: zal ze de mensenrechten aan de orde stellen, en zo ja hoe? Mensenrechten vormen een kernthema van de Nederlandse buitenlandse politiek en liggen ook in de publieke opinie gevoelig. Er is wel een zekere wetmatigheid te ontdekken in hoe de koningin – lees de regering – bij dit soort kwesties opereert: naarmate de handelsbelangen groter zijn neemt het lef af.
Welnu: Turkije is voor Nederland een belangrijk handelsland aan het worden. Voor miljarden euro's wordt er over en weer handel gedreven. Er zijn 1100 (in elk geval in naam) Nederlandse bedrijven gevestigd, waaronder alle Nederlandse multinationals. Niet voor niets gaat een handelsdelegatie met belangrijke captains of industry mee met de koningin.
In 2001, toen de Turkse president Sezer op staatsbezoek in Nederland was, verpakte de koningin haar boodschap over mensenrechten in een mooi betoog over de eeuwenoude banden met Turkije. In de twintigste eeuw koos Turkije, aldus Beatrix, overtuigend voor een Europese toekomst: lid van de Raad van Europa, de Oeso, de Navo, een Associatieverdrag met de EU alsmede een Douane-Unie. Dan besteedt zij één alinea aan de mensenrechten, om vervolgens weer door te gaan over de nauwe banden: de honderdduizenden Turken in Nederland en de vele Nederlandse vakantiegangers naar Turkije. Als uitsmijter lof voor Sezer, omdat hij zich sterk maakt voor de rechtsstaat.
Zal ze het zo weer aanpakken? Dat valt te bezien. Sinds 2001 is er nogal wat gebeurd. De onderhandelingen over toetreding tot de EU zijn praktisch stil komen te liggen. Het beleid tegenover Turkije is eerder harder dan zachter geworden, niet in de laatste plaats dankzij aandringen van het CDA, lees: Maxime Verhagen, de oud-fractieleider en nu minister van buitenlandse zaken. Het land zal letterlijk aan alle voorwaarden moeten voldoen voor een EU-lidmaatschap.
De emoties liepen vorig jaar hoog op over de Armeense kwestie: maakte Turkije zich in 1915 schuldig aan genocide onder de Armeense bevolking? Turks-Nederlandse kandidaat-Kamerleden die dat weigerden te erkennen werden tot verontwaardiging van de Turkse publieke opinie door PvdA en CDA van de kandidatenlijst afgevoerd. Via een e-mail, gericht aan de Turkse Nederlanders, zou de Turkse regering zelfs hebben geprobeerd de Nederlandse verkiezingen te beïnvloeden. Inmiddels zou uit onderzoek zijn gebleken dat van Turkse bemoeienis geen sprake was.
Het VVD-Kamerlid Van Baalen vindt dat de koningin de Armeense kwestie aan de orde moet stellen. Maar volgens de Leidse hoogleraar en Turkije-expert Erik-Jan Zürcher zou dat dom zijn, net nu een kleine intellectuele elite in Turkije het debat over de genocide probeert aan te zwengelen. Zürcher: "De koningin zou die mensen absoluut geen dienst bewijzen. Ze zouden daarmee door Turkse nationalisten kunnen worden weggezet als spreekbuis van Europa."
Kortom, het wordt op eieren lopen voor de koningin. Misschien zegt ze net als de vorige keer iets over mensenrechten, mooi verpakt en met een strikje erom.
