Terug naar vorige pagina 

Trouw, 16 maart 2010
Bron: Trouw

Turkije: Armeniërs hadden "zware tijden"
Door Eveline de Ruiter

Turkije heeft onlangs zijn ambassadeurs uit Washington en Stockholm teruggetrokken en daarmee heeft premier Recep Tayyip Erdogan het Turkse punt nog eens gemaakt: de dood van honderdduizenden (of 1,5 miljoen) Armeniërs in Turkije tijdens de Eerste Wereldoorlog mag niet als genocide worden erkend.

Egemen Bagis, één van de belangrijkste adviseurs van Erdogan, vertelt deze week in een interview met het Duitse blad Der Spiegel dat daarmee niet wordt tegengesproken dat de Armeniërs "zeer zware tijden hebben doorgemaakt".

Maar op de vraag "Zware tijden noemt u dat? We spreken van 1,5 miljoen Armeniërs, die tussen 1915 en 1916 gestorven zijn" reageert Bagis: "Het ging om een burgeroorlog, waarbij zeshonderdduizend Armeniërs om het leven kwamen en gelijktijdig twee miljoen Turken en Koerden".

Waar de Verenigde Staten en Zweden de volkerenmoord wel als zodanig benoemen, spreekt Turkije liever van de "Armeense kwestie".

De terugtrekking van de ambassadeurs is volgens Bagis bedoeld als statement tegen de onlangs aangenomen resoluties in beide landen.

Hij noemt Zweden "een slaaf van de antithesen, die uitsluitend onwaarheden voortbrengt". Hij gebruikt het woord "belachelijk" voor "de Californische afgevaardigden, die onder invloed van de Armeense lobby staan".

Het is opvallend dat de Verenigde Staten en Zweden er nu zwaar van langs krijgen, terwijl parlementen in twintig landen, waaronder Nederland, jaren geleden al soortgelijke resoluties hebben aangenomen. De ambassadeurs werden toen niet teruggeroepen.

Het Britse tijdschrift The Economist neemt de verstoorde relatie tussen Turkije en de Verenigde Staten onder de loep en richt zich vervolgens op de moeizame onderhandelingen tussen Turkije en Armenië. Volgens The Economist "is het niet de eerste keer dat Armeniërs een kans zien in hun strijd om erkenning van de tragedie, die hun voorvaderen overkomen is". De Turken zijn "boos" en zoals gewoonlijk probeert de Amerikaanse regering "de schade te beperken".

Dat de Amerikanen de schade willen beperken, komt volgens het blad doordat het "antiamerikanisme hoogtij viert onder Turken". De resolutie waarmee de Amerikaanse regering de genocide van Armenen in Turkije erkent,versterkt dit gevoel, aldus The Economist.

De moeizame relatie tussen Turkije en Armenië heeft alles te maken met de Turkse ontkenning van de genocide. Voor de Britten is de genocide een "vaststaand feit". Voor hen gaat het om "hetgeen er gedaan kan worden om de kloof tussen beide landen te overbruggen". The Economist meent dat beide landen "moeten kijken naar manieren om het bekende script te herschrijven".

Volgens Bagis is er helemaal geen sprake van "haat" tussen Turken en Armeniërs. "Integendeel", vertelt hij aan Der Spiegel, "Wij zoeken toenadering. Dat vergt een vredesproces tussen onze landen."

Hij geeft Armenië de schuld van de stagnatie. "Wij willen alle verschillen opzij zetten en de archieven openen. Maar wanneer je merkt dat de inspanning niet van twee kanten komt, wordt je sceptisch." De Armeense kant van de discussie blijft wat onderbelicht.

post scriptum
"De Armeense genocide is geen beschuldiging, maar eerder nog een wijdverspreid gedocumenteerd feit."

Barack Obama als senator in 2008 over de erkenning van de Armeense volkerenmoord, in The Economist.

"Niet de politici, maar historici moeten beoordelen wat er in het verleden is gebeurd. Politici kijken naar de toekomst. Wij hebben de Republiek Armenië aangeboden een gezamenlijke commissie van historici in het leven te roepen, tot nu toe zonder succes. Daarbij, het Ottomaanse Rijk was in 1915 een bondgenoot van het Duitse Rijk. Er gebeurde toen niets zonder overleg met de Duitsers."

Het antwoord van Egemen Bagis, adviseur van de Turkse premier Tayyip Erdogan, op de vraag van The Economist waarom de Turkse regering de Armeense genocide niet erkent.

"Op een dag zal een Turkse regeringsleider inzien dat de nationale waardigheid beter gediend wordt door het erkennen van de zonden, begaan op Anatolische grond, dan door onder het debat proberen uit te komen en door mensen te straffen, die de waarheid vertellen."

De journalist van The Economist stelt zichzelf de vraag: Kan iemand in dit sorry-drama iets doen om het script te verbeteren?