Terug naar vorige pagina 
De Stentor, 1 februari 2007
Bron: de Stentor
Het onbuigzame Armeense dilemma
Door Carel Goseling
DEN HAAG (GPD) - "Wij willen integreren in Europa." De Armeense minister van buitenlandse zaken Vartan Oskanian, spreekt zijn Engels met een zwaar Amerikaans accent. Overgehouden aan twaalf jaar verblijf in de VS. Zijn woordenstroom lijkt op een reclameboodschap.
De Armeense economie groeit met tien procent per jaar. Armoede en werkloosheid zijn de laatste tien jaar gehalveerd. Het inkomen per hoofd van de bevolking is vertienvoudigd.
Armenië is vriend met iedereen - Rusland, Iran, EU en VS - en profiteert van elk partnerschap. "Wij gebruiken buitenlandse hulp als beste ter wereld." De grootschalige landbouw en industrie, nog uit de Sovjet-tijd, is omgezet in kleinschalige productie. En steeds meer van de vijf miljoen Armeniërs in het buitenland vinden hun weg terug naar huis.
Op 12 mei zijn er parlementsverkiezingen, een volgende stap op weg naar een parlementaire democratie. Dankzij een nieuwe grondwet zal president Kotcharjan de nodige bevoegdheden overdragen aan parlement en regering. De zelfverzekerde minister van buitenlandse zaken moet echter erkennen dat er ook de nodige obstakels zijn. De westgrens met Turkije zit dicht. Hetzelfde geldt voor de oostgrens met Azerbeidzjan. Toegang tot zee heeft Armenië niet, net zo min als natuurlijke hulpbronnen.
De EU moet er volgens Oskanian voor zorgen dat Turkije de grens opent. Die eis moet de Unie in zijn ogen verbinden aan een Turks lidmaatschap. Tegelijk moet de EU zo ook vrijheid van meningsuiting in Turkije afdwingen. Dat is van belang om de genocide van Armeniërs door de Turken in 1915 bespreekbaar te maken, stelt Oskanian. "Turkije moet die volkerenmoord erkennen, moet in het reine komen met de eigen geschiedenis. Dan is ook verzoening mogelijk en kunnen de twee landen als normale buurlanden verder."
Dat Turkije de genocidezaak heel anders beziet, lijkt Oskanian niet te deren. "Wij steken onze hand uit." Dat de eisen die Armenië stelt onacceptabel zijn voor Istanbul wuift hij weg. "Wij stellen geen voorwaarden."
In het oosten vormt Azerbeidzjan het probleem. Dat land wil het zelfbeschikkingsrecht van de bewoners van Nagorno Karabach – de zuidelijke grensregio in Azerbeidzjan waar vrijwel uitsluitend Armeniërs wonen – niet erkennen en dreigt zelfs met militair ingrijpen.
De internationale gemeenschap moet Azerbeidzjan duidelijk maken dat het land compromissen moet zoeken. Een oplossing voor Nagorno Karabach is alleen mogelijk met de lokale bevolking en hun leiders. Oskanians boodschap is duidelijk: het ligt allemaal niet aan ons maar aan onze buren. En de internationale gemeenschap moet hén dwingen de zienswijze van Armenië te delen.
Dat Armenië zelf ook niet al te soepel opereert, maakte de minister echter ook pijnlijk duidelijk. Een Turks voorstel de genocidezaak te laten onderzoeken door historici deed hij af als "overbodig". Bovendien is het een "politieke zaak" die niet aan geschiedkundigen overgelaten kan worden. Maar ook dan moet eerst de grens open en moet er in Turkije vrijheid van meningsuiting zijn.
En wat Nagorno Karabach betreft; eerst moet Azerbeidzjan het zelfbeschikkingsrecht van de inwoners erkennen. Pas daarna zal Armenië bezet land in de regio opgeven. Oskanian: "Het gaat om de status van het gebied, niet om de grond."
