Terug naar vorige pagina 
Rotterdams Dagblad, 29 Januari 2005
Bron: Rotterdams Dagblad
Naar Auschwitz via Istanbul
Door René Diekstra
Er zijn nog altijd mensen, die de euvele moed hebben te ontkennen dat de nazi's miljoenen joden in concentratie-kampen hebben vermoord. Dat bleek onlangs weer eens, nota bene in Duitsland, toen werd herdacht dat 60 jaar geleden het concentratiekamp Auschwitz werd bevrijd. De dodenteller van dat kamp is op 1.500.000 blijven staan. De Duitse regering en het overgrote deel van het Duitse volk schamen zich mateloos voor diegenen onder hen, die deze realiteit keihard ontkennen. "Negationisten" worden ze genoemd. Met negationisten wil de moderne, democratische en weldenkende Duitser niets te maken hebben. En dat is ook de enige passende reactie.
Maar hoe anders is de situatie ten aanzien van een andere gruweldaad van vrijwel dezelfde omvang als Auschwitz, waarvan dit jaar ook een "jubileum" plaatsvindt. Op 24 april 1915 werden in enkele Turkse steden duizenden Armeense politici, geestelijken en intellectuelen opgepakt, voor een deel direct vermoord en voor een deel gedeporteerd. Het was het startsein voor de uitroeiing van het grootste deel van de Armeense bevolking in het Turkse rijk. Van de twee miljoen daar levende Armeniërs hebben er volgens vooraanstaande historici zeker 1.200.000 in concentratie-kampen, door slachtpartijen of door uithongering de dood gevonden.
Dubieus
Onlangs heb ik in verschillende kranten aandacht gevraagd voor dit Turkse Auschwitz. Aanleiding was het besluit van de EU om met Turkije gesprekken over toetreding te beginnen. Vanuit humanitair en moreel oogpunt een uiterst dubieus besluit. Achtereenvolgende Turkse regeringen, de huidige inbegrepen, hebben de massamoord op de Armeniërs altijd ontkend en ook het grootste deel van de Turkse bevolking doet dat.
Dit Turkse "negationisme" is even erg als het Duitse negationisme. Mijns inziens had de EU het standpunt moeten innemen dat er over toetreding tot de Unie niet te praten valt, voordat Turkije openlijk haar schuld en verantwoordelijkheid in deze erkent. Ik heb het geweten. Nauwelijks was mijn artikel in deze krant verschenen of het regende emails, vrijwel allemaal met, naar ik kan opmaken, afzenders met Turkse namen. De inhoud van de meeste daarvan liegt er niet om. Men maakt mij ofwel de meest heftige verwijten of begint gewoon grof te schelden.
Een korte bloemlezing. "Dit is weer zo'n aanval op de Islam, want u bent christen en de Armeniërs ook", "U moet niet liegen, er heeft helemaal geen massamoord plaatsgevonden", "Het is een grof schandaal dat u uw column in de krant misbruikt voor het verspreiden van dit soort anti-Turkse onzin".
Daarnaast ook verkapte bedreigingen, die ik hier niet zal herhalen. Ook de kranten moesten het ontgelden. "Een grof schandaal, dat ze zo'n politiek-propagandistisch artikel heeft geplaatst". Ik ga ervan voorlopig vanuit dat deze reacties niet de opvatting van de meerderheid van in Nederland levende mensen van Turkse afkomst weerspiegelen. Maar ze weerspiegelen helaas wel het officiële Turkse standpunt.
Belangrijk
Helaas, want in de 20 jaar dat ik me met het onderwerp bezig houd, is me duidelijk geworden dat het een standpunt tegen de feiten in is. Ook de parlementen van verschillende Europese landen, zoals Frankrijk in 2001 en sinds december 2004 ook Nederland, zijn inmiddels overtuigd van de gruwelijke waarheid van het Turkse Auschwitz. Het gaat om een belangrijke kwestie. Zo belangrijk dat het zelfs terecht zou zijn als wij in Nederland het aanstaande referendum over de Europese Grondwet zouden gebruiken om via een "nee" duidelijk te maken dat geen gesprekken met Turkije mogen plaatsvinden alvorens ze haar negationisme opgeeft.
Laat ik, naast wat ik eerder heb geschreven, nog twee redenen daarvoor noemen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog koos Turkije de kant van Duitsland en Duitse diplomaten waren nauwkeurig op de hoogte van de wijze waarop de Turkse minister van binnenlandse zaken, Talaat Pasha, de uitroeiing van de Armeniers via een speciaal daarvoor opgerichte organisatie liet uitvoeren.
Hitler
Er is reden om aan te nemen dat de genocide op de Armeniers daarmee model heeft gestaan voor die op joden. Sterker nog, het was Hitler zelf die in 1939, kort voor de bloedige aanval op de Polen, zijn legerbevelhebbers als volgt duidelijk maakte dat Duitsland van de wereldopinie niets te vrezen had. "Wer redet heute noch,' zo zei hij, 'von der Vernichtung der Armenier?"
De Nazi's hadden aan dat stilzwijgen zelf actief bijgedragen, bijvoorbeeld door boeken over de Armeense uitroeiing te verbieden (een situatie die in Turkije de facto nog bestaat). Ook anderzins speelde Duitsland in deze een dubieuze rol. Talaat Pasha werd vanwege zijn rol in de Armeense genocide na de oorlog door een Turkse rechtbank bij verstek ter dood veroordeeld, maar kreeg politiek asiel in Duitsland. Overigens, de Turken zelf hebben die veroordeling nooit serieus genomen. Het was vooral bedoeld als een kniebuiging naar de geallieerde overwinnaars, zoals blijkt uit het volgende. In Istanbul is een mausoleum voor Talaat opgericht en doorheen Turkije zijn nog altijd straten en pleinen naar hem vernoemd. Anders gezegd, ook via Istanbul kun je in Auschwitz uitkomen.
