Terug naar vorige pagina 

Reformatorisch Dagblad, 10 september 2007
Bron: Reformatorisch Dagblad

Erkenning Armeense genocide door Joodse organisatie VS
Van onze correspondent

JERUZALEM - Armeniërs zouden graag zien dat Israël, Joodse organisaties en de rest van de wereld de Armeense genocide erkennen. Israël echter weigert de moord op 1,5 miljoen Armeniërs tussen 1915 en 1918 genocide te noemen. Het land wil de betrekkingen met Turkije en de Turkse Joodse gemeenschap niet in gevaar brengen. Een Amerikaans-Joodse organisatie gooit echter roet in het eten.

De directeur van de antilasterbond ADL, Avraham Foxman, veroorzaakte vorige maand veel deining met zijn opmerking dat de acties van de Turken tegen de Armeniërs "inderdaad gelijkstonden aan genocide." "Als het woord genocide toen had bestaan, zouden ze het genocide hebben genoemd", aldus Foxman.

De ADL vindt het echter onnodig dat het Amerikaanse Congres een resolutie aanneemt die de Armeense genocide officieel erkent. Foxman gelooft dat een dergelijke verklaring de verzoening tussen Turken en Armeniërs niet bevordert en dat deze schade zal toebrengen aan de Joodse gemeenschap in Turkije en de betrekkingen tussen Turkije, Israël en de VS. De moord op 1,5 miljoen Armeniërs negentig jaar geleden is geen Joodse kwestie, maar een zaak voor de Armeniërs en de Turken. De taak van de ADL is discriminatie van Joden tegen te gaan.

De Turkse ambassadeur in Israël, Namik Tan, mengde zich eveneens in de discussie. Hij stelde tegenover de Israëlische krant The Jerusalem Post dat Israël moet zorgen dat Amerikaanse Joodse organisaties als de ADL hun positie niet veranderen. Hij verwierp de stelling dat Israël niets te vertellen heeft over deze groepen.

Turkije vreest dat de uitspraak van Foxman eraan bij zal dragen dat het Amerikaanse Congres de genocide erkent. Zo'n resolutie is weliswaar niet bindend, maar de psychologische consequenties vallen te vrezen. "Het betekent dat mijn voorouders iets gedaan hebben dat onvoorstelbaar is", zei Tan.

Turkije vindt dat parlementen in de wereld niet uit moeten maken wat er gebeurd is, maar historici. De Turkse autoriteiten hebben gezegd dat Turkije nauwe relaties met Israël en de Joodse lobby onderhoudt, omdat deze hebben geholpen erkenning af te houden.

De Israëlische president en ervaren politicus Shimon Peres probeerde de zaak te sussen. Israël zal volgens hem geen andere positie innemen. Dat wil zeggen: Israël zal helemaal geen positie innemen, behalve dat het vindt dat historici zich over de zaak moeten buigen om erachter te komen wat er precies wel en niet is gebeurd.

Politicoloog Soli özel van de Bilgi-universiteit in Istanbul zei in een interview met de Turkse krant Today's Zaman, dat de politieke ontwikkelingen het de ADL mogelijk hebben gemaakt het roer om te gooien. Turkijes islamitisch-conservatieve AKP (Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling) heeft de Palestijnse Hamas uitgenodigd voor gesprekken. Turkije weigert Hamas te bestempelen als terreurorganisatie. Bovendien onderhoudt zijn land vriendelijke betrekkingen met Israëls aartsvijanden: Syrië en Iran. Verder heeft Ankara onvoldoende gereageerd op de ontkenningen van de Holocaust door de Iraanse president Mahmud Ahmadinejad.

Today's Zaman schrijft dat Turkije stelt dat zowel Armeniërs als Turken omkwamen. Dat gebeurde toen Armeniërs de wapens opnamen om te strijden voor onafhankelijkheid in Oost-Anatolië en de kant kozen van het Russische leger toen dat het Ottomaanse Rijk binnenviel.

De Israëlische Midden-Oostendeskundige prof. Barry Rubin waarschuwde er in een interview met Ynet voor dat de houding van ADL de Turks-Israëlische relaties schade kan berokkenen. Trots, patriottisme en politieke redenen spelen een rol bij het omgaan met het verleden in Turkije. Armeniërs claimen namelijk delen van Turkije. Als Turkije schuld erkent, kunnen Armeniërs herstelbetalingen en territoriale concessies eisen. Het huidige Turkse bewind met zijn islamitische achtergrond staat ook niet vriendelijk tegenover Israël. Het zou de opmerkingen van de ADL kunnen gebruiken om de betrekkingen met de Joodse staat op een laag pitje te zetten.

Volgens de Armeense historicus Kevork Hintlian komen de belangen van Armeniërs en Joden samen als het gaat om erkenning en ontkenning van genocide. Hij gelooft dat bij de Amerikaans-Joodse organisaties pragmatisme een rol speelde. Ze zijn zich ervan bewust dat antisemitisme en anti-Amerikaans sentimenten in Turkije een rol spelen. De ADL was echter gedwongen een duidelijke positie in te nemen vanwege druk vanuit de achterban.

Hintlian gelooft dat Turkije probeert Israël te chanteren. "De taal van de ambassadeur past niet bij zijn ambt. Hij zei: "Israël moet ervoor zorgen." Maar misschien kan Israël er helemaal niet voor zorgen. Je kunt namelijk geen staat chanteren."

Hintlian is curator van het Armeense museum in Jeruzalem, dat veel aandacht besteedt aan de genocide. Hij lijkt niet erg onder de indruk van de houding van Israël en de Amerikaanse organisaties. "Ze kunnen niet tegen de stroom opzwemmen. Er is een wereldwijde tendens richting erkenning van de genocide. Europa heeft al een besluit genomen. Zelfs Turkije begint te veranderen. Ook de Amerikaanse regering zegt nu tegen Turkije: Kom tot een vergelijk. Binnenskamers zeggen ze: Laten we deze kwestie afronden."