Terug naar vorige pagina 
NRC Handelsblad, 29 mei 1998
Bron: NRC Handelsblad
Franse Assemblee erkent "Armeense genocide"
Door onze correspontdent Marc Chavannes
PARIJS, 29 MEI. De Franse Assemblee Nationale heeft vanmorgen een wetsontwerp aangenomen dat de "Armeense genocide van 1915" veroordeelt. De regering in Parijs gaat behoedzaam om met het initiatief en zegt dat de betrekkingen met Turkije er buiten staan. De wet moet nog naar de Senaat.
Leden van de Assemblee onderstrepen dat Frankrijk met deze wet het "eerste grote Europese land" is dat officieel een veroordeling uitspreekt van een genocide die door Turkije niet openlijk wordt erkend. Eerder spraken het Europees Parlement en de parlementen van Rusland, Canada, Griekenland en Belgie zich in gelijke zin uit.
Een amendement om in de wet een veroordeling van het "Turks-Ottomaanse rijk" op te nemen, werd verworpen. Ook zonder een "dader" aan te wijzen was de regering al voldoende in verlegenheid gebracht door de Kamerbreed gesteunde uitspraak van de Kamer. Het initiatief tot de - bij wijze van symbolische daad in de vorm van een wet gegoten - proclamatie was genomen door de socialisten, de grootste regeringsfractie.
In het debat werd kritiek geuit op het feit dat de regering slechts staatssecretaris Masseret van Oud-Strijderszaken naar het debat had afgevaardigd. In een tekst onderstreepte de staatssecretaris de afkeuring van Parijs van de gebeurtenissen uit de jaren 1915-1922, die leidden tot de dood van meer dan een miljoen Armeniers. Om vrede in deze gevoelige regio te bevorderen spaarde Frankrijk zich geen moeite. En daar was meer voor nodig dan het geven van historische lessen internationale betrekkingen, zei hij.
Het neo-gaullistische Kamerlid Devedjian merkte op dat de bewindsman had vermeden het woord "genocide" in de mond te nemen. Hij wees er ook op dat het nationaal persbureau AFP gisteren een bericht over het Kamerdebat had teruggetrokken en vervangen door een nieuw bericht waarin alleen het woord genocide was vervangen door "gedwongen volksverhuizing".
Volgens verschillende leden van de commissie buitenlandse betrekkingen, die de tekst heeft voorgesteld, was het debat van vanmorgen van groot actueel belang omdat Frankrijk zich nu mede openstelt voor een meer realistische beoordeling van de tragedies in Rwanda en ex-Joegoslavie. In Parijs bestaat bij achtereenvolgende regeringen een grote terughoudendheid Frankrijks rol daarin te (laten) onderzoeken. De staatssecretaris verzekerde dat de regering het wetsontwerp over de Armeense genocide zonder meer naar de Senaat zal doorzenden. "Dat is democratie", aldus de bewindsman.
Onze correspondent in Ankara voegt hieraan toe: Turkije heeft Frankrijk met nadruk gewaarschuwd dat aanvaarding van de wet de Frans-Turkse betrekkingen grote schade zullen oplopen en dat ze een "triomf" betekent voor "het Armeense terrorisme". In totaal 31 Turkse diplomaten verloren tot nu toe het leven bij aanslagen van Armeense terreurorganisaties. Het woord genocide stuit in Turkije op grote irritatie omdat men vindt dat in 1915 geen sprake was van massamoord, maar van een burgeroorlog die toen aan de gang was.
Ankara heeft druk gelobbied in Parijs om het wetsvoorstel alsnog van tafel te krijgen. Premier Mesut Yilmaz waarschuwde in een lange brief aan zijn Franse ambtsgenoot, Lionel Jospin, voor de schade aan de Frans-Turkse betrekkingen. Ook parlementsvoorzitter Hikmet Cetin stuurde zulke brieven naar Parijs. De populaire Turkse krant Hurriyet (Vrijheid) zette het schrijven van Yilmaz gisteren op de voorpagina onder de kop "Een historische waarschuwing". Vandaag zet de krant de campagne voort met de uitroep "Niet doen Fransen!".
Minister van Defensie Ismet Sezgin zei het niet uitgesloten te achten dat het Turkse leger bij nieuwe aankopen de voorkeur geeft aan bedrijven uit landen die Turkije goed gezind zijn. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken dreigt het gevaar dat met de aanneming van het wetsvoorstel in Parijs het Armeense terrorisme een nieuwe impuls krijgt: "We hebben deze film eerder gezien." In Turkije bestaat het idee dat de nieuwe machthebbers in Armenie verantwoordelijk zijn voor de revival van de "genocide-claim". Voor Turkije is het met name pijnlijk dat het juist Frankrijk is waar het parlement dit wetsvoorstel aanneemt. Parijs is een uitgesprok pleitbezorger van de Turkse integratie in de Europese Unie.
