Terug naar vorige pagina 
Nieuwsblad van het Noorden, 23 november 1989
Bron: Digitaal Archief Noord-Nederland
Film vol effectbejag rond vergeten genocide
Door Siebrand Vos
De genocide op naar
schatting anderhalf
miljoen Armeniërs door
het Turkse leger (1915), heeft
vergeleken met andere
volkerenmoorden in deze eeuw
nauwelijks aandacht gekregen.
De westerse krantelezer wordt er
slechts aan herinnerd wanneer er
weer eens een Turkse diplomaat
door Armeense terroristen is
vermoord. Het leed van de
Armeniërs werd nog verergerd
doordat de genocide ook een
enorme aderlating van hun
eeuwenoude rijke cultuur betekende.
In Komitas probeert de in
ballingschap levende cineast Don
Askarian de tragedie van zijn
volk voelbaar te maken. Centraal
staat de beroemde componist
Komitas die de slachting
overleefde, zich verbijsterd in een
gesticht terugtrok en voorgoed
besloot te zwijgen.
De sprakeloosheid van Komitas
krijgt gestalte in zwaarmoedige,
aan het werk van Tarkovsky
herinnerende scènes die op
associatieve wijze worden
afgewisseld door schitterend
gefotografeerde "tableau vivants" (à la Paradzjanov) waarin oude
Armeense zeden en rituelen worden verbeeld.
Gaandeweg wordt duidelijk dat de
opzet van Askarian faalt. Het
gegeven is weliswaar fascinerend,
maar de uitwerking laat zeer te
wensen over. De manier waarop
Komitas steeds weer aan de
tragedie wordt herinnerd, is zelfs
ronduit gelikt. Zo is het aantal in
de sloot voorbijdrijvende
vergeelde foto's (van de
slachtoffers) niet te tellen en
hangen de oude boeken (die een
weggevaagde cultuur moeten verbeelden) bijna letterlijk als appels in de bomen.
Dieptepunt van al dit potsierlijk effectbejag is de scène
waarin van onder wortels van een vallende boom, een hagelwit skelet zichtbaar wordt.
Askarian verbreekt in Komitas in feite keer op keer zijn
fraaie beeldpoëzie met de bruutheid van de eerder genoemde terroristen.
