Terug naar vorige pagina 
Nederlands Dagblad, 9 maart 2010
Bron: Nederlands Dagblad
Waarheid
Door Jan van Benthem
Op het nippertje heeft president Obama een escalatie in de betrekkingen met bondgenoot Turkije voorkomen. Die was diep beledigd door een resolutie van de commissie buitenland van het Amerikaanse Huis van afgevaardigden.
De woede van Turkije was zelfs zo groot dat het zijn ambassadeur onmiddellijk terugriep naar Ankara. In de internationale diplomatie geldt dit als een vergaand teken van verstoorde relaties, dat alleen wordt gebruikt wanneer de ander totaal onacceptabel gedrag vertoont.
In dit geval betreft dat een resolutie die president Obama oproept om bij de jaarlijkse herdenking van de massamoord op de Armeniërs in 1915, deze als genocide te betitelen. De resolutie zal op aandringen van de president niet verder in stemming worden genomen.
Het is een klassiek voorbeeld van waar waarheid en politiek botsen. Turkije erkent dat er in de eerste Wereldoorlog honderdduizenden christelijke Armeniërs zijn omgekomen door geweld of de hongerdood. Maar het wil niet horen dat dit het gevolg was van een bewuste politiek. Zelfs de Turkse Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk moest zijn land tijdelijk ontvluchten toen hij het waagde de massamoord als zodanig te benoemen. In het beeld dat Turkije van zichzelf heeft, past eenvoudig niet de gedachte dat het land in het verleden wellicht aan de foute kant heeft gestaan.
De moord op de Armeniërs, waarmee tegelijk de vrije val van het aandeel van christenen in de samenleving in Turkije in gang werd gezet, leidde echter tot de eerste beschuldiging in de geschiedenis tegen een regering van "misdaden tegen de menselijkheid". Diverse landen, als Frankrijk en Canada en ook het Europees Parlement, hebben de Armeense genocide erkend. Obama's voorganger Reagan noemde in 1981 de massamoord al genocide.
Obama heeft dit zelf ook gedaan. Op 19 januari 2008 verklaarde hij dat de feiten onweerlegbaar zijn en dat iedere officiële politiek die deze historische feiten probeert te verdraaien, onhoudbaar is. Als president, zo beloofde hij plechtig, zal ik de Armeense genocide erkennen.
Nu doet hij precies hetzelfde als zijn voorgangers Bush en Clinton: de waarheid onderdrukken. Maar dit betekent alleen dat de kwestie telkens zal terugkomen. Hier is uiteindelijk maar een antwoord dat de oplossing brengt: de feiten onderzoeken en de waarheid erkennen.
Dat is vooral een opdracht voor de Turkse regering. De pijn over het verleden zal blijven voortduren zolang deze zwarte episode uit de Turkse geschiedenis niet onder ogen wordt gezien. Het zal de relaties met Europa en de VS blijven belasten, zeker wanneer zelfs de Amerikaanse president gedwongen wordt tegen zijn eigen uitgesproken overtuiging in te gaan. Hoe langer het duurt voor Turkije de moed toont open en eerlijk af te rekenen met deze misdaad uit het verleden, hoe groter de schade voor de toekomst van het land.
