Terug naar vorige pagina 

Nederlands Dagblad, 7 november 2008
Bron: Nederlands Dagblad

Obama duwt Turkije in armen van Armenië
Door onze correspondent Jessica Maas

ISTANBUL - De grenzen tussen de vroegere aartsvijanden Armenië en Turkije kunnen onverwacht snel opengaan. Met dank aan de nieuwe president van Amerika, die de Armeense genocide wil erkennen.

Amerikanen stonden nog in de rij om te stemmen toen in Turkije al over het eerste buitenlandse succes van Obama werd gespeculeerd. Door hem zou de grens tussen aartsvijanden Armenië en Turkije, die al vijftien jaar dicht zit, wel eens onverwacht snel kunnen opengaan. Dat heeft alles te maken met de verkiezingsbelofte van Obama, dat hij de Armeense genocide (de volkerenmoord door de Ottomanen in 1915 op de Armeniërs) zal erkennen.

Dat horen de Turken niet graag. Het woord uitspreken is in Turkije al vragen om problemen. Volgens de officiële Turkse lezing zijn er in 1915 zowel Armeniërs als Turken omgekomen, maar was van een genocide absoluut geen sprake. Ankara waarschuwt Washington voortdurend, dat een erkenning van de genocide de relaties met de VS ernstig kan schaden. Maar Washington zelf staat onder druk van de machtige Armeense gemeenschap in de VS, die juist oproept tot internationale erkenning van de volkerenmoord.

Hoe gevoelig de kwestie ligt, bleek toen vorig jaar oktober een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden een resolutie aannam die de genocide erkende. Ankara was woedend en riep onmiddellijk zijn ambassadeur terug uit Washington. President Bush voorkwam met moeite dat de resolutie in het Congres werd behandeld.

Turkije zette de Amerikanen onder druk door te waarschuwen dat de Amerikaanse luchtmacht niet langer toegang zou krijgen tot de militaire bases in het zuidoosten van Turkije. Voor de VS zijn die van cruciaal belang voor de bevoorrading van de troepen in Irak.

Dat de opstelling van de Turken nog niet is veranderd, bleek woensdag. Premier Erdogan, die Obama feliciteerde met zijn overwinning, sprak meteen de hoop uit dat "sommige retoriek bij de verkiezingscampagne hoort en dat het daarbij blijft".

Een erkenning van de Armeense genocide door de nieuwe Amerikaanse president zou de gemoederen tussen Armenië en Turkije weer op scherp zetten, terwijl de twee landen juist weer voorzichtig toenadering zoeken.

Goede wil
Als bewijs van goede wil ging de Turkse president Gül in september naar de Armeense hoofdstad Jerevan om een voetbalwedstrijd tussen de nationale teams bij te wonen.

In Turkije gaan nu stemmen op om snel de grenzen met Armenië open te gooien. Die grenzen gingen in 1993 dicht, uit protest tegen de Armeense bezetting van de Nagorno-Karabach, officieel een Azerbeidjaanse enclave. Dat zou een blijk van goede wil zijn richting Obama.

Bovendien laat Erdogan zo zien dat Turkije de volwassen bemiddelaar in de Kaukasus is, die het zo graag wil zijn. En – voor de Turken mogelijk de doorslaggevende reden – met het openen van de grens wordt de wind uit de zeilen genomen van de in de VS woonachtige Armeense gemeenschap; erkenning van de genocide krijgt dan minder aandacht in het Amerikaanse Congres.