Terug naar vorige pagina 

Nederlands Dagblad, 27 januari 2007
Bron: Nederlands Dagblad

De kunst om de holocaust te herdenken
Door onze redacteur Walter Monster

AMSTERDAM/UTRECHT - Herdenken is geen sinecure. Zeker niet als het om de holocaust gaat. Vandaag is het Holocaust Memorial Day. Gisteren oefenden universiteitsstudenten uit heel Nederland in de kunst van het herdenken.

"Voor mij is het herdenken van de holocaust vooral stilstaan bij het onrecht in de wereld van vandaag. Het leed in bijvoorbeeld Darfur zegt mij veel meer dan de doden uit de Tweede Wereldoorlog", legt Anouska Trienekens met een ernstig gezicht uit. De 22-jarige student geschiedenis grijpt de jaarlijkse holocaustherdenking vooral aan om stil te staan bij het leed van vandaag. "En dan met name in Soedan, omdat ik daar ben geweest en de ellende van dichtbij heb meegemaakt. Voor mij is herdenken ook protesteren tegen de genociden van nu."

De opvatting van de student is kenmerkend voor de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het studentenprogramma voor Holocaust Memorial Day. Het programma in diverse universiteitssteden als Rotterdam, Nijmegen, Amsterdam en Utrecht staat bol van workshops, discussies en lezingen die nu net niet over de holocaust gaan. Wel over de killing fields in Cambodja, de volkerenmoorden in Rwanda, Sebrenica en in Darfur en natuurlijk de actuele discussie over die andere "kwestie": het overlijden van duizenden Armeniërs tijdens het regime van de Jonge Turken.

Kunnen we nog aan de holocaust denken zonder er direct andere gruwelijkheden bij te slepen? "Nee", meent Karel Berkhoff van het Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies. "Je ziet steeds meer een tendens in het herdenken van de holocaust dat er een projectie is naar volkerenmoorden die later zijn gepleegd. Dat lijkt me geen probleem, zolang er maar aandacht is en blijft voor het fenomeen genocide."

Dink
Die aandacht is er zeker. Tientallen studenten in Amsterdam en Utrecht volgen de workshops en nemen deel aan de debatten. De vermeende volkerenmoord op de Armeniërs is het gesprek van de dag. Zeker nu de Turks-Armeense journalist Hrant Dink door een jonge radicaal is neergeschoten. "Voor mij is dit weer een aanleiding om de genocide op de Armeniërs onder de aandacht te brengen", vertelt Anita Visganian, rechten-student aan de Universiteit Utrecht. "Ik ben blij met het initiatief van de Verenigde Naties om deze herdenkingsdag in het leven te roepen. Het houdt de herinnering aan de holocaust levend, maar biedt ook plaats aan een debat over een andere genocide, die in Turkije", aldus de student. "Die trouwens net zo erg is geweest", voegt ze er nog snel aan toe.

De jonge promovendus Uğur Ümit Üngör ging in zijn lezing dieper in op de aandacht voor de Armeense kwestie. Üngör won met een scriptie over de wreedheden die zijn begaan tegen onder andere de Armeense minderheid in het Ottomaanse rijk vorig jaar de Scriptieprijs van de Universiteit van Amsterdam. "Het is goed dat er volop aandacht is voor de genocide op de Armeniërs. Dat draagt allemaal bij aan de erkenning voor wat er toen is gebeurd. Ook voor de jonge generaties Turken is dat erg belangrijk. Hier en in Turkije."

Aandacht was er ook voor het ontkennen van de holocaust. Directeur Johannes Houwink Ten Cate van het Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies ging er in een gloedvol betoog stevig op in. "Er is tegenwoordig meer holocaustontkenning dan een aantal jaren geleden, maar wel van een steeds bedenkelijker niveau. Het is niet moeilijk om deze mensen op wetenschappelijke wijze van repliek te dienen", doelend op de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad.

Morgen wordt de herdenking van Holocaust Memorial Day in Nederland afgesloten met de jaarlijkse Auschwitz-herdenking in het Amsterdamse Wertheimpark. Een stille tocht zal leiden naar het Spiegelmonument. Tijdens de tocht naar het glazen kunstwerk van Jan Wolkers staat toch die ene genocide weer centraal. De moord op zes miljoen joden.