Terug naar vorige pagina 
Leidsch Dagblad, 30 april 1992
Bron: Regionaal Archief Leiden
Koor 4 mei: herdenking massamoord Armenië 1915
Enschede - Theo Hakkert
Noem het gerust engagement. Hoe moet je anders de drijfveer noemen, die Frank Deiman wekelijks van Enschede naar Groningen doet reizen om er een koor te dirigeren. Deiman doet dat uit betrokkenheid bij de bijzondere projecten, die het koor, genaamd "Vereniging Het 4 mei-project" nu al twaalf jaar onderneemt. "Elk jaar organiseren we iets wat te maken heeft met de strijd tegen fascisme, rascisme en sociaal onrecht. We noemen dat "Het 4 mei-project". Want wij vinden dat 4 mei er niet alleen is om te herdenken, maar ook om te waarschuwen: koppen er bij, nu is er ook wat aan de hand. Dit jaar richten we ons op Armenië."
Onder de noemer "Armenië door de tranen heen" geeft het koor concerten in Paradiso Amsterdam op 3 mei, de Oosterpoort in Groningen op 4 mei en de Flint in Amersfoort op 6 mei. "Vorig jaar", vertelt Deiman (33), "kwam er een koorlid met een cd met daarop een Armeens oratorium. Het bleek te gaan om het "Oratorium ter nagedachtenis van de Slachtoffers van de Genocide in 1915" van de Armeense componist Khatchatour Avedissian. We vonden het een mooi muziekstuk en ook het onderwerp leende zich goed voor onze aanpak".
Het Oratorium werd geschreven naar aanleiding van de moord op naar schatting anderhalf miljoen Armeniërs, die door de Turken in 1915 werd gepleegd. Nooit heeft Turkije de massamoord willen toegeven. Nooit is zelfs maar internationaal erkend dat de slachting heeft plaatsgehad.
Deiman: "Het is triest dat de internationale gemeenschap de genocide nooit heeft erkend. Wat wij willen, is de mensen er rond 4 mei op wijzen dat er niet alleen in de Tweede Wereldoorlog genocide is gepleegd, maar dertig jaar daarvoor ook al. Het is een vergeten massamoord."
"Ik belde met Paradiso in amsterdam. Daar bleek iemand het Oratorium te kennen. We hebben Ararat, de Armeense sociaal-culturele stichting, benaderd en met z'n drieën een clubje gevormd. Naast concerten in Enschede, Amersfoort en Groningen zijn er ook uitvoeringen en manifestaties in Paradiso en de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Er is een fototentoonstelling met foto's van Armenië in de jaren voor de slachting. Verder zijn er lezingen en films.
De keuze voor Avedissians oratorium stelde ""Het 4 mei-project" voor een bijzonder probleem: "Het is niet alleen een mooi zangstuk, maar er hoort ook een orkest bij met Armeense instrumenten. Die kun je in nederland niet vinden. Misschien een, maar zeker niet een compleet orkest. We waren het snel eens: er moest een orkest uit Armenië komen.
Per telefoon en fax bleek dat niet te regelen. Zodat Deiman naar Armenië trok om de afspraken te maken. Het volksmuziekensemble van het conservatorium uit Jerewan komt nu naar Nederland. Het koor "4 mei" leerde zelfs Armeens om het Oratorium uit te kunnen voeren.
"Het Oratorium zelf is heel weemoedig. er spreekt vooral een verlangen uit naar het verloren land. Met deze actie voor Armenië willen we niet de Armeniërs steunen in de agressieve strijd, die ze nu voeren. We willen alleen maar bereiken dat de genocide van 1915 niet wordt vergeten."
