Terug naar vorige pagina 
Leidsch Dagblad, 1 februari 2010
Bron: Leidsch Dagblad
Via Istanbul kwamen we in Auschwitz
Door René Diekstra
Ik sta er altijd weer verbaasd over hoe wreed mensen kunnen zijn. Dan heb ik het niet over opzettelijke wreedheid, maar over onopzettelijke, onbewuste. Maar dat maakt het alleen maar erger.
Afgelopen woensdag, 27 januari, was weer zo'n dag van onbewuste wreedheid. Het "NOS Journaal", bijvoorbeeld, besteedde aandacht aan het feit dat het 65 jaar geleden was dat het concentratiekamp Auschwitz was bevrijd. En dat deze dag door de Verenigde Naties is uitgeroepen is tot Holocaust Memorial Day. De presentator verwees daarom ook naar andere holocausts, namelijk Srebrenica en Kosovo. "Hoe halen ze het in hun hoofd", was mijn boze reactie, "om wat zonder enige twijfel de meeste verschrikkelijke want eerste holocaust uit de moderne geschiedenis is volkomen te negeren?"
Maar misschien val ik het "NOS Journaal" dan wel te hard. Want veel erger nog is het feit dat de speciale website die voor deze Memorial dag is ingericht, www.holocaust-memorial-day.nl, precies dezelfde wrede fout begaat. Daar staat op de openingspagina "Wereldwijd worden op Holocaust Memorial Day de slachtoffers herdacht van de Holocaust en andere genociden (Cambodja, Rwanda, Srebrenica en Darfur)."
Ik heb absoluut niet de bedoeling te beweren dat, Auschwitz voorop, dit allemaal niet verschrikkelijke gebeurtenissen zijn geweest of nog zijn (Darfur). Maar ik vind minstens zo verschrikkelijk dat de holocaust, de genocide, waarmee het allemaal begon, gewoon wordt vergeten, wordt weggemoffeld. Die holocaust vond niet alleen bijna 30 jaar voor Auschwitz plaats, maar stond er ook model voor.
Ik heb het over de massamoord op de Armeniërs, die onder aanvoering en verantwoordelijkheid van de Turkse regering in de periode 1915-17 werd begaan, en nog altijd door de dader wordt ontkend. Op 24 april 1915 werden in enkele grote Turkse steden, met name Istanbul, duizenden Armeense politici, geestelijken en intellectuelen opgepakt, voor een deel direct vermoord en voor een deel gedeporteerd. Het was het startsein voor de deportatie en vervolgens uitroeiing van het grootste deel van de Armeense bevolking in het Turkse rijk.
Van de twee miljoen daar levende Armeniërs hebben er volgens vooraanstaande historici zeker 1.200.000 in concentratiekampen, door slachtpartijen of door uithongering de dood gevonden. Bij dat proces waren Duitse diplomaten en adviseurs – Turkije had in de Eerste Wereldoorlog de kant van Duitsland gekozen – actief betrokken. De voor het Armeense Auschwitz direct verantwoordelijke Turkse minister, Talaat Pasha maakte van de onderneming ook bepaald geen geheim. Zo vroeg hij aan toenmalige Amerikaanse ambassadeur Henry Morgenthau een keer het volgende: "Ik wil graag dat u de Amerikaanse levensverzekeringsmaatschappijen er toe beweegt om ons een complete lijst te sturen van al hun Armeense polishouders. Ze zijn praktisch allemaal dood nu en er zijn geen erfgenamen meer om het geld te innen. Het vervalt daarom allemaal aan de staat. De regering is nu de begunstigde. Wilt u dat doen?"
Het verzoek is niet ingewilligd. Maar feit blijft dat tot op de dag van vandaag tal van Turkse steden straten en pleinen kennen die naar Talaat Pasha genoemd zijn.
Hoe zouden wij, Nederlanders, reageren als we in tal van steden en dorpen in Duitsland straten of pleinen zouden tegen komen met namen als Hitlerplatz, Eichmannstrasse, Himmlerboulevard? Het zou snel afgelopen zijn met Duitsland als vakantieland of handelspartner, althans dat hoop ik maar. Maar tal van Nederlanders gaan gewoon naar Turkije en bewegen zich over straten en pleinen met even vreselijke namen. Hitler himself zei in 1939, kort voor de bloedige aanval op Polen, tegen zijn legerbevelhebbers dat Duitsland van de wereldopinie niets te vrezen had. Want: "Wer redet heute noch von der Vernichtung der Armenier" (Wie praat er vandaag nog over de vernietiging van de Armeniërs)? Ik schaam me diep dat nieuwsprogramma's en websites zeventig jaar later deze uitspraak nog altijd waarmaken.
