Terug naar vorige pagina 

Leeuwarder Courant, 25 juni 1987
Bron: Digitaal Archief Noord-Nederland

Vergeten volk

Ook de Koerden zijn onder ons hier in Nederland, wel 10.000 in getal en voornamelijk afkomstig uit Turkije. Zij maken deel uit van het grootste volk op aarde – twintig miljoen zielen – dat geen eigen staat heeft, terwijl de tien miljoen Koerden in Turkije nog geen eigen naam mogen hebben en daar "Berg-Turken" heten. Leeuwarden maakt nu, wat argeloos, zelfs aanstalten banden aan te knopen met de Oostturkse stad Mazgirt, die hoofdzakelijk Koerdische inwoners heeft. Onlangs hebben Koerdische extremisten in Deventer een aanslag op andersdenkende volksgenoten gepleegd. Dezer dagen heeft Nederland de schokkende tv-beelden kunnen zien van een bloedbad, dat Koerdische rebellen zouden hebben aangericht in een Turks dorp gelegen in het Koerdische deel van Turkije.

De Koerden wonen niet alleen onder ons, Nederland wordt ook via de Navo, waarvan Turkije deel uitmaakt en de Europese Gemeenschap, waarvan het lid wil worden, steeds vaker met het lot der Koerden geconfronteerd. Verleden week heeft het Europese Parlement in Straatsburg tot grote woede van de Turkse regering een resolutie aanvaard, waarin Ankara niet alleen werd opgeroepen de Turkse massamoord op de Armeniërs in 1915 te erkennen, maar ook de rechten van de Koerdische minderheid in Turkije te eerbiedigen.

Met deze resolutie werd een stilzwijgen van meer dan zeventig jaar verbroken over één van de ergste volkerenmoorden uit de geschiedenis: de uitroeiing van ongeveer anderhalf miljoen Armeniërs in 1915 in Turkije, waaraan de Koerden overigens medeschuldig waren. De Vlaamse afgevaardigde Jaak Vandemeulenbroucke heeft een belangrijk aandeel gehad in de totstandkoming van deze resolutie. Het is dezelfde Vandemeulenbroucke die zich in Europees verband ook sterk maakt voor de Friese belangen. De conservatieven, liberalen en christen-democraten in Straatsburg wilden de resolutie niet onderschrijven, omdat het Europese Parlement volgens hen geen forum is "waar de geschiedenis terecht moet staan". Een vals argument na zeventig jaar laf stilzwijgen.

De resolutie stelt dat het huidige Turkije niet verantwoordelijk kan worden gesteld voor de tragedie die de Armeniërs onder het Ottomaanse rijk hebben beleefd. Zij voegt daar evenwel aan toe dat de weigering van de huidige Turkse regering de volkerenmoord te erkennen een obstakel vormt voor de toelating van Turkijke tot de EG. Het Armeens terrorisme, waarvan de afgelopen jaren al dertig Turkse diplomaten het slachtoffer zijn geworden, wordt overigens veroordeeld.

In Turkije is meteen verband gelegd tussen deze Europese resolutie van 18 juni en het bloedbad van een paar dagen later. De Turkse premier Ozal had het Europese Parlement bij voorbaat al verantwoordelijk gesteld voor dergelijke terreurdaden. Hij noemde deze "onrechtvaardige, partijdige, racistische en huichelachtige" resolutie een aanmoediging voor het Armeens terrorisme. De Turkse president Evren heeft zelfs gedreigd dat Turkije zijn Navo-lidmaatschap zal herzien.

Bij het bloedbad in het Turkse grensdorp Pinarcik zijn 31 mensen gedood, onder wie vrouwen en kinderen. De actie wordt toegeschreven aan leden van de extreme Koerdische Arbeiderspartij PKK die een onafhankelijk Koerdistan wil stichten op marxistisch-leninistische grondslag en van Syrië uit opereert. Zij heeft weinig aanhang onder de Koerden en beschikt in Oost-Turkiie over hoogstens duizend strijders. Niets kan deze gruweldaad rechtvaardigen, ook de Turkse massamoorden op de Armeniërs en Koerden niet. Wel mag worden bedacht dat de Turkse regering het Koerdisch nationalisme met alle geweld onderdrukt en dat er honderden Koerden gevangen zitten in Turkije, waar zij blootstaan aan folteringen.

Het Koerdisch verzet in Turkije heeft een lange bloedige geschiedenis. In 1920 werd de Koerden een onafhankelijke staat Koerdistan beloofd. Daar is niets van terecht gekomen. Drie Koerdische opstanden in de jaren twintig en dertig zijn met niets ontziend geweld onderdrukt. De Koerden zijn in het moderne Turkije niet alleen cultureel en sociaal, maar ook politiek en economisch voortdurend durend achtergesteld en onderdrukt. Het huidige bewind wil niets weten van de Koerdische en Armeense nationale aspiraties; de Turkse eenheidsstaat moet koste wat het kost worden gehandhaafd.

De Koerden, twintig miljoen in getal, wonen verspreid over vijf staten in een gebied dat tweemaal zo groot is als de Duitse Bondsrepubliek. In Turkije wonen er tien miljoen, of 23 procent van de bevolking, in Iran vijf miljoen of zestien tien procent, in Irak drie miljoen (28 procent), in Syrië 800.000 (elf procent) en in de Sovjet-Unie 100.000, terwijl er een half miljoen in de diaspora in het Midden-Oosten en West-Europa leven.

In West-Europa heeft men zich altijd bitter weinig aangetrokken van het lot der Koerden. Ook uit Nederland kwam geen steun voor de verwezenlijking van hun ideaal: een zelfstandig Koerdistan. Dat ideaal lijkt overigens voorlopig niet te verwezenlijken, mee door de onderlinge verdeeldheid van de Koerden en hun verspreiding over verschillende staten. Zij lijken volkenrechtelijk vogelvrij te zijn: een 3000 jaar oud, trots, maar verdrukt volk dat een vergeten strijd voert voor vrijheid en onafhankelijkheid. In de beschaafde westerse wereld lijkt men zich bezorgder te maken over het uitsterven van bepaalde vogelsoorten dan over met de ondergang bedreigde culturen en volken zoals de Koerden. In Friesland zou men toch beter moeten weten.