Terug naar vorige pagina 
Folia, 23 maart 2006
Bron: Folia
Docent bedreigd door Grijze Wolven
Door Sake van der Wall
Tijdens een debat over de Armeense genocide ontstond zo'n dreigende sfeer dat UvA-historicus Ton Zwaan, verbonden aan het Centrum voor Genocide Studies, onder politiebegeleiding de zaal moest verlaten.
De Studium Generalebijeenkomst De Armeense genocide in historisch en volkrechtelijk perspectief vond donderdag 16 maart plaats op de Erasmus Universiteit Rotterdam. In de zaal zaten zo'n 350 mensen. Zwaan en enkele anderen hielden een inleiding, waarna er een debat zou plaatsvinden – maar daar kwam weinig van terecht.
"Het liep al spoedig uit de hand", vertelt Zwaan. "Er waren veel Turkse nationalisten en Azerbedjani. Ze stelden geen vragen, maar staken betogen af." Ze verkondigden volgens Zwaan de officiële Turkse ontkenning van de Armeense genocide.
In 1915 en 1916 vermoordden Turken tussen de 800.000 en 1,2 miljoen Armeniërs. In totaal werd tussen 1894 en 1922 zestig procent van de Armeense bevolking gedood, zo'n anderhalf miljoen mannen, vrouwen en kinderen.
De Armeense genocide wordt door de Turkse overheid ontkend. Wie erover praat, kan in de gevangenis belanden. Vorig jaar werd de Turkse schrijver Orhan Pamuk na uitspraken hierover voor de rechter gesleept.
Met de Turkse nationalisten in de zaal was volgens Zwaan "geen dialoog" mogelijk. "Ze uitten beschuldigingen, insinuaties en verdachtmakingen." De sfeer werd steeds grimmiger. Volgens Zwaan behoorde een deel van de aanwezige Turken tot de Grijze Wolven, een beruchte extreem-nationalistische organisatie. "Ze hieven leuzen aan in het Turks. Ik kon ze niet verstaan, maar een Turkse collega naast mij vertaalde ze voor me. Het waren leuzen als: "Europa, stel ons geduld niet op de proef, we zullen jullie vernietigen"."
Toen op het einde van de avond bij de politie de melding binnenkwam dat in de zaal een bom en vuurwapens aanwezig waren, werd de zaal ontruimd. Zwaan werd onder politiebegeleiding naar zijn auto gebracht. "De agressie richtte zich voornamelijk op Michaël Zeeman, die het gesprek leidde, en op mijn persoon, omdat ik het meest uitgesproken verhaal had. De Turkse jongens waren nogal uit de kluiten gewassen, dus ik was wel blij met de hulp van de Rotterdamse politie."
Volgens Zwaan komt het vaker voor dat lezingen over dit onderwerp voor beroering zorgen, zoals vorige maand in de Amsterdamse Rode Hoed, maar zo heftig als in Rotterdam heeft hij het nog nooit meegemaakt. Zwaan, eerst resoluut: "Maar ik doe mijn werk en als ik word gevraagd om ergens te spreken dan doe ik dat." Maar dan iets voorzichtiger: "Ik zou er eigenlijk nog over moeten nadenken. Het laat je niet onberoerd."
