Terug naar vorige pagina 
Het Financieele Dagblad, 14 oktober 2009
Bron: het Financieele Dagblad
Toenadering Armenië-Turkije kent nog vele angels
Door Heiko Jessayan
De Armeens-Turkse voetbaldiplomatie heeft geleid tot toenadering tussen de twee buurlanden. Het prille succes beklijft alleen als trauma's worden geheeld.
In juli 2008, vlak voor de oorlog tussen Rusland en Georgië, nodigde de Armeense president Serge Sarkisian zijn Turkse ambtgenoot Abdullah Gül uit om de voetbalinterland in de Armeense hoofdstad Jerevan bij te wonen.
Het verzoek bracht Gül in verlegenheid, want in eigen land moest hij nationalistische sentimenten en het wakend oog van de militaire elite – de hoeder van Atatürks seculiere erfgoed – trotseren. Drie maanden had de vrome Gül nodig om de uitnodiging te accepteren.
Vandaag brengt Sarkisian een tegenbezoek aan de Turkse stad Bursa. Daar spelen de twee landen, beide uitgeschakeld voor de WK-kwalificatie, hun return. Armenië verloor vorig jaar september in Jerevan de match weliswaar met 0-2. Maar Sarkisian zag toch zijn initiatief beloond. Zaterdag tekenden in Zürich de ministers van buitenlandse zaken van de twee landen – weliswaar na drie uur vertraging – de twee protocollen die moeten leiden tot herstel van de diplomatieke betrekkingen.
De Verenigde Staten, Rusland en de Europese Unie, die met Zwitserland een belangrijke rol speelden in de Armeens-Turkse dooi, hebben de toenadering van beide landen verwelkomd. "Maar het is nog te vroeg om te juichen", waarschuwt Mehdi Parvizi Amineh, directeur Energy Programme Asia aan het International Institute for Asian Studies in Leiden.
"Er zijn twee angels: erkenning van de genocide op de Armeniërs in 1915 door Turkije en terugtrekking van Armeense troepen uit Nagorno Karabach in Azerbeidzjan."
Amineh wijst erop dat Turkije en Armenië veel te winnen hebben. Turkije, dat in de felle oorlog om de Armeense enclave de kant koos van het Turkssprekende Azerbeidzjan, houdt de grens met Armenië sinds 1993 potdicht. De economie van Armenië, dat alleen nog via Georgië of Iran bereikbaar is, raakte in een isolement. "Turkije kan alleen EU-lid worden als het die grens opent. Internationaal is over de genocide geen twijfel, maar de moord op journalist Hrant Dink leert dat erkenning in Turkije moeilijk ligt, dus moet een commissie uitkomst brengen. En de kwestie Nagorno Karabach is alleen op te lossen als Azerbeidzjan de Armeense meerderheid niet meer marginaliseert."
Volgens Amineh heeft herstel van de bilaterale relaties grote geopolitieke implicaties. "De Kaspische Zee is een belangrijke energieregio. De BTC-oliepijplijn loopt van Baku via Tblisi naar Turkije. De oorlog in Abchazië en Zuid-Ossetië toonde aan hoe explosief de Kaukasus kan zijn. Rusland, Turkije, Iran en het Westen hebben elk zo hun belang en zijn gebaat bij stabiliteit en zekerheid in de energievoorziening. Daarom is de relatie Armenië-Turkije zo cruciaal."
