Terug naar vorige pagina 
De Dordtenaar, 16 oktober 2003
Bron: De Dordtenaar
Grijze Wolven in het Armeens; "Turks extreem rechts in Nederland nog levendig"
Door Maaike Thuess
"Grijze Wolven – Een zoektocht naar Turks extreem rechts", het boek van Dordtenaar Mehmet Uelger en zijn collega-journalist Stella Braam is vertaald in het Armeens. De twee reisden af naar het buurland van Turkije om hun boek te presenteren. Het is de eerste keer dat Armenen een Nederlands boek in hun eigen taal kunnen lezen.
DORDRECHT - Mehmet Uelger is trots op de vertaling van zijn boek, hoewel hij er geen letter van kan lezen. "Zelfs mijn eigen naam niet", vertelt hij. "Het is een hele eer, vooral omdat het de eerste keer is voor een Nederlandse schrijver dat-ie in het Armeens vertaald wordt."
De Dordtenaar is nog steeds overdonderd door alle aandacht die hij en Stella Braam kregen in de Armeense media. "Alle acht nationale televisiestations waren vertegenwoordigd."
Uelger verklaart dat de belangstelling voor het boek over de Turkse extreem nationalistische beweging deels voortkomt uit de geschiedenis. "Ze zijn bang voor het grote Turkse rijk. En dat is precies wat de Grijze Wolven voor ogen hebben." In 1915 werden meer dan een miljoen Armenen vermoord door de Turken. Turkije ontkent die genocide. In het recente verleden, eind jaren tachtig, koos Turkije de kant van de Azerbeidzjanen in de strijd om de enclave Nagorno-Karabach. Daarop volgde een economische boycot van Armenie.
Bang dat zijn boek in het Armeens vertaald is om de verkeerde redenen is Uelger echter niet. "Ik heb daar wel over nagedacht. Er was tijdens de presentatie een Armeense journalist aanwezig die hetzelfde soort ideeen had over Armenie als de Grijze Wolven over Turkije. Ik hem verteld dat hij klonk als een Grijze Wolf. Ik ben daar heel boos over geworden."
In het algemeen zijn de Armenen volgens de Dordtenaar van Turkse afkomst helemaal niet anti-Turkije. "De cultuur is precies hetzelfde, hoewel de meeste Armenen christelijk zijn en de Turken islamitisch. Het eten, de muziek, de gastvrijheid, alles is hetzelfde behalve de taal. We moeten uitkijken dat we niet generaliseren, niet elke Turk is extreem nationalistisch, niet elke Armeen heeft iets tegen Turken. Ze willen erkenning van hun land, maar anti-Turks zijn ze echt niet allemaal."
Uelger en Stella Braam zijn – toen hun boek in 1997 uitkwam – een tijd lang ondergedoken. Reden was dat hun verhalen onder de Grijze Wolven in Nederland op zijn zachtst gezegd nogal wat stof deden opwaaien. De twee journalisten zijn dit keer tijdens de presentatie van hun boek in Armenie pontificaal in beeld geweest en kozen daar ook bewust voor. "Wij hebben dat boek geschreven. Daar horen gezichten bij en we vinden dat we de consequenties moeten dragen." Ze zijn bezig met een geactualiseerde versie van hun boek dat in februari in Nederland moet uitkomen. Hij kondigt aan dat hij er niet eens over nadenkt om na publicatie nogmaals op last van de politie onder te duiken. "Ik zal niets aan uitlokken, ik zal geen grote televisie-interviews geven of iets dergelijks. Maar ik duik ook niet onder. Ik ben journalist en ik ga naar buiten."
In de geactualiseerde versie van hun boek schrijven Uelger en Braam over de ontwikkelingen na publicatie van hun eerste boek. "Ik kan je vertellen dat er weinig veranderd is." Volgens Uelger subsidieren gemeenten nog steeds Grijze Wolven. "En dat kan gewoon niet. Het gaat niet eens om het geld. Het gaat erom dat gemeenten Grijze Wolven als serieuze gesprekspartner aanvaarden. Grijze Wolven zeggen tegen gemeentebestuurders dat ze willen integreren en geven sociaal wenselijke antwoorden. Bij hun achterban maken ze de tegenovergestelde propaganda."
"Ze zijn anti-westers, in moskeen preken ze dat Turken niets met Nederlanders te maken moeten hebben en erger. Ik vind dat we moeten weten dat er haat gezaaid wordt. Niet alleen als Turken dat doen, maar ook als dat gebeurt door Nederlanders, Hindoestanen of Belgen. Het verschil is alleen dat de moslimgemeenschap hier groot is en dat de Grijze Wolven dus een grote groep mensen kunnen beinvloeden. En de overheid? Die controleert niets. Laat een wethouder maar eens onaangekondigd een moskee binnenlopen, denk maar niet dat hij naar binnen mag."
Het ergste is volgens Uelger dat de voedingsbodem voor de Grijze Wolven ideologie in Nederland aanwezig is. Het islamitische geloof is in omvang de vierde levensbeschouwelijke groepering. Bijna vijf procent van de Nederlandse bevolking van achttien jaar en ouder is islamitisch. Volgens hem maken de extreem nationalisten er gebruik van dat mensen hun land en hun cultuur missen als ze eenmaal naar het buitenland zijn verhuisd. "Turkse jongeren die niet zijn opgenomen in de Nederlandse samenleving die in aanraking komen met Grijze Wolven denken: zie je wel, de westerlingen willen ons niet. Daar moeten we voor oppassen."
De Dordtenaar heeft ook veel geschreven over Turks extreem rechts. "Het is een onderwerp dat nooit "klaar" is. Afgelopen zondag nog was er een groot partijcongres in Turkije, dan ga ik daarna toch kijken hoe dat op de Staart is waar in de moskee aan de Maasstraat ook Grijze Wolven zijn." Hij waarschuwt meteen weer tegen generalisatie. "De meeste Turken die daar komen zijn gewoon Turken die op vrijdag naar de dichtstbijzijnde moskee gaan om te bidden en niets te maken hebben met de ideologie van de Grijze Wolven. In Nederland wonen 320.000 Turken, tussen de twaalf- en vijftienduizend van hen zijn aanhangers van de Grijze Wolven. In ons boek hebben Stella en ik ook duidelijk aangegeven om welke organisaties en welke moskeen het gaat. We moeten de rol van dit soort organisaties niet overdrijven, maar we moeten zeker alert zijn."
